Finlandiya, savunma için tarihinin en fazla parasını harcıyor

1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Finlandiya, savunmaya tarihinin en yüksek bütçesini ayırıyor, son olarak bu ölçekte bir harcama Kış Savaşı öncesinde yapılmıştı. Uzmanlar, “Bu kadar çok ve bu kadar hızlı harcama gerçekten gerekli mi?” diye soruyor.

Yle haber ajansının haberine göre savunma harcamaları, eylül başında hükümetin açıkladığı kararla tek hamlede 5,6 milyar euro artırıldı. Böylece savunma için ayrılan toplam sipariş yetkisi 6 milyar euroya çıkarıldı. Bu, Savunma Kuvvetleri için adeta sınırsız bir çek anlamına geliyor.

Hükümet, bu dev bütçenin gerekçesini Rusya tehdidi olarak açıklıyor. Siyasetçilere göre Ukrayna savaşı sona erdiğinde Moskova gözünü Finlandiya’ya çevrilebilir.

Bakanlıklar arasında milyarlık çekişme

Yaz aylarında Savunma Bakanlığı ile Riikka Purra’nın liderliğindeki Maliye Bakanlığı arasında milyarlarca euroluk anlaşmazlık yaşandı. Savunma Bakanlığı, 2026–2036 yıllarını kapsayan iki büyük sipariş yetkisi önermişti:

• 3,98 milyar euroluk bütçe kara kuvvetlerine yeni teçhizat için,
• 2 milyar euroluk bütçe ise topçu mühimmatı, hava savunma füzeleri, torpidolar gibi mühimmat alımı için.

Maliye Bakanlığı ise bu taleplerin aşırı olduğunu savunarak toplam bütçeden 3 milyar euroluk kesinti önerdi.

Savunma Bakanlığı geri adım atmadı ve hazırladığı resmi cevabında kesintilerin “kara savunmasının 2030’lu yıllardaki planlı gelişimini tehlikeye atacağını” belirtti. Bakan Antti Häkkänen’in imzasını taşıyan belgede, mühimmat piyasasının hareketlendiği ve siparişlerin ertelenmesinin mümkün olmadığı vurgulandı.

Sonuçta, müzakerelerin ardından Maliye Bakanlığı geri adım attı ve Savunma Bakanlığı talep ettiği bütçeyi aldı.

Tarihi artışın bedeli borç olacak

Hükümet, savunma harcamalarını 2029’a kadar GSYH’nin yüzde 3’üne çıkarmayı taahhüt etti. Ayrıca NATO’nun belirlediği ortak hedef doğrultusunda 2035’e kadar harcamaların yüzde 5’e ulaşması bekleniyor.

Tarihçi Jari Eloranta’ya göre Finlandiya’nın barış döneminde savunmaya bu ölçekte kaynak ayırdığı son dönem Kış Savaşı öncesiydi. Ancak o dönemde refah devleti yoktu; bugün ise sağlık ve sosyal hizmetler gibi dev bütçeli alanlar savunmayla aynı kaynaktan pay alıyor. Bu nedenle ek harcamalar büyük ölçüde borçla finanse edilecek.

Eloranta, hızlı bütçe artışının risklerine de dikkat çekiyor: “Savunma sanayisindeki üreticiler avantajlı konuma geçiyor. Eğitim ve araştırmadan kısılarak bu kaynaklar sağlanırsa uzun vadede ekonomi zarar görür. Rusya, bu tuzağa düşmüş bir örnektir.”

Ayrıca hızlı artışın yolsuzluk riskini de beraberinde getirdiğini, bunun son olarak II. Dünya Savaşı öncesinde yaşandığını hatırlattı.

Rusya tehdidi artıyor

Hükümet, bütçe artışını Rusya’nın saldırgan politikalarıyla gerekçelendiriyor. Savunma Bakanı Häkkänen, ağustos sonunda yaptığı konuşmada, Ukrayna savaşı sona erse bile Rusya’nın askeri hazırlığını sürdüreceğini ve ordusunun bir kısmını Finlandiya yakınlarına kaydırabileceğini söyledi:

“Önümüzde zamanla yarış var.”

Uzman Katri Pynnöniemi de Rusya’nın barış dönemine geçiş ihtimalini zayıf görüyor: “Moskova’nın temel hedefi değişmedi: Komşu ülkelerin güvenlik politikalarında söz sahibi olmak.”

Putin’in hedefi: Süper güç olmak

Dışpolitika Enstitüsü’nden araştırmacı Arkady Moshes’e göre Vladimir Putin’in en büyük motivasyonu Rusya’yı yeniden büyük güç haline getirmek. Bu süreç, Gürcistan’a 2008’deki saldırıdan, 2014’te Kırım’ın ilhakına ve 2022’de Ukrayna’ya yönelik topyekûn işgale kadar tutarlı bir şekilde ilerledi.

Moshes, Putin’in hedefinin eski Sovyetler Birliği’nin Avrupa kısmıyla sınırlı olduğunu; Ukrayna’nın düşmesi halinde Moldova, Gürcistan, Ermenistan ve Belarus’un sırada olabileceğini belirtiyor.

Pynnöniemi ise daha karamsar: “Rusya bir hedefe ulaştığında, hemen yenisini belirliyor. Bu, sonsuz bir döngü.”

Finlandiya için ne anlama geliyor?

Her şey Ukrayna’daki savaşın nasıl sona ereceğine bağlı. Eğer Kiev güvenlik garantileri olmadan bırakılırsa Putin’in önü açılacak. Aksi halde, Avrupa’nın birleşik direnci Moskova’yı caydırabilir.

Moshes, “Yeni bir savaş ancak Batı zayıf düşerse mümkün olur” diyor. Pynnöniemi ise Finlandiya’nın NATO sayesinde şimdilik güvende olduğunu, ancak gelişmeleri yakından izlemek gerektiğini vurguluyor.

Fotoğraf:HaberFin