Ankara’da NATO’nun büyük buluşması: Finlandiya öne çıkıyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Ankara, NATO’nun son yıllardaki en kritik zirvelerinden birine ev sahipliği yapacak. Ancak bu zirveyi diğerlerinden ayıran en önemli unsur, kuşkusuz ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminde ilk kez böylesine önemli bir NATO toplantısına katılıyor olması.

Trump’ın siyaset anlayışı, göreve geldiği ilk günden bu yana klasik Amerikan dış politikasından oldukça farklı ilerledi. Pek çok kişi “Bir ülke şirket gibi yönetilemez.” diyordu. Ancak Trump, devlet yönetiminde de iş dünyasındaki pazarlık anlayışını uygulamaya çalıştı. Dostluklardan çok sonuçlara, ittifaklardan çok maliyet hesabına ve diplomasiden çok kazan-kazan pazarlıklarına önem veren bir yaklaşım benimsedi.

Göreve geldiği günden bu yana ziyaret ettiği birçok ülkede milyarlarca dolarlık savunma ve ticaret anlaşmaları yaptı. NATO üyelerine ise açık bir mesaj verdi: “Savunmanız için daha fazla para harcayın.”

Eleştirmenler ise Trump’ın devlet yönetimi ile özel ticari ilişkiler arasındaki sınırları zaman zaman belirsizleştirdiğini savunuyor. Trump ailesinin uluslararası ticari yatırımları da zaman zaman tartışmaların odağında yer aldı. Son olarak Arnavutluk’ta, Trump ailesiyle bağlantılı olduğu belirtilen büyük bir turizm yatırımına karşı düzenlenen protestolar uluslararası basında geniş yer buldu.

Trump’ın Türkiye ziyareti de birçok soruyu beraberinde getiriyor

Zirve öncesinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile uzun bir telefon görüşmesi gerçekleştirmesi, Ankara’da ise Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy ile masaya oturacak olması, gözleri yeniden Trump diplomasisine çevirdi.

Acaba Trump, Ankara’da hangi dosyadan en büyük siyasi veya ekonomik kazanımla ayrılacak? Bu sorunun cevabını henüz kimse bilmiyor.

Finlandiyalı uzmanlar ne diyor?

Ankara Zirvesi öncesinde Finlandiya Dış Politika Enstitüsü uzmanı Henri Vanhanen ile Jari Eloranta’nın değerlendirmeleri dikkat çekiyor. Her iki uzmana göre NATO artık yeni bir döneme giriyor.

Soğuk Savaş yıllarının Sovyetler Birliği’ne karşı kurulan NATO’su “NATO 1.0”, Afganistan ve Orta Doğu operasyonlarının damga vurduğu dönem ise “NATO 2.0” olarak tanımlanıyor. Bugün ise konuşulan yeni model “NATO 3.0”.

Bu yeni anlayışta Avrupa, kendi güvenliğinin çok daha büyük bölümünü üstlenmek zorunda kalacak. ABD ise stratejik önceliğini giderek Çin’e kaydırırken, Avrupa’dan savunma yükünü paylaşmasını istiyor. Trump’ın Ankara’ya geliş amacı da büyük ölçüde bu.

Avrupa’nın savunma harcamalarını artırdığını kendi siyasi başarısı olarak göstermek ve NATO ülkelerini Amerikan savunma sanayisinden daha fazla alım yapmaya teşvik etmek.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de Avrupa ile Kanada’nın savunma harcamalarında önemli artış sağladığını açıkladı. Zirvede, 2035 yılına kadar savunma ve savunmayla bağlantılı harcamaların toplamda milli gelirin yüzde 5’ine çıkarılması hedefinin yeniden teyit edilmesi bekleniyor.

Finlandiya neden öne çıkıyor?

Henüz NATO’nun en yeni üyelerinden biri olmasına rağmen Finlandiya, ittifak içinde “örnek üye” olarak gösteriliyor.

Rusya ile uzun kara sınırı, yüksek savunma harcamaları, güçlü yedek asker sistemi ve ABD ile kurduğu yakın savunma ilişkileri nedeniyle Helsinki yönetimi, NATO’nun yeni güvenlik mimarisinde önemli aktörlerden biri olarak görülüyor. Bu nedenle Finlandiya’nın görüşleri ve katkıları Ankara Zirvesi’nde dikkatle takip edilecek.

Ankara’da cevap bekleyen soru

Ankara’daki zirve yalnızca savunma bütçelerinin konuşulacağı teknik bir toplantı değil. Burada NATO’nun önümüzdeki on yılının yol haritası çizilecek.

Trump’ın bir yandan Putin ile temas kurması, diğer yandan Zelenski ile görüşecek olması, Avrupa’nın savunma yükünü artırma baskısı ve Türkiye’nin yükselen savunma sanayisi aynı masada buluşacak.

Ankara’dan çıkacak mesajlar sadece NATO’nun değil, Avrupa güvenlik mimarisinin de geleceğini şekillendirebilir.

Belki de zirvenin sonunda en çok konuşulacak soru şu olacak:

Trump, Ankara’dan NATO’yu daha da güçlendiren bir lider olarak mı ayrılacak, yoksa müttefiklerini daha fazla Amerikan çıkarları doğrultusunda hareket etmeye ikna eden bir pazarlıkçı olarak mı hatırlanacak?

Bu sorunun cevabını ise yalnızca zirvenin sonuç bildirgesi değil, önümüzdeki yıllarda atılacak adımlar verecek.

Abdullah Bilal Dalkılıç HaberFin Editörü