Estonya’da durum gergin, Finlandiya sessizliğini koruyor

1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Estonya, Rusya yanlısı faaliyetlere karşı sert ve görünür önlemler alırken, Finlandiya’nın aynı konuda daha sessiz ve kapalı bir tutum izlediği görülüyor. İki komşu ülkenin yaklaşımı, Ukrayna savaşı sonrasında güvenlik politikalarında belirgin bir ayrışmaya işaret ediyor.

Rusya’nın, 24 Şubat 2022’de Estonya’nın bağımsızlık gününde Ukrayna’ya başlattığı saldırının ardından Estonya Güvenlik Polisi (Kapo) önemli bir karar aldı. Kapo, Kremlin yanlısı propaganda ve faaliyetlere artık müsamaha gösterilmeyeceğini kamuoyuna ilan etti.

Bu karar doğrultusunda Estonya Polisi ve Sınır Muhafaza Kurumu, Kapo’nun girişimiyle ülkede yaşayan 20’den fazla Rusya yanlısı kişiyi sınır dışı etti. Sınır dışı edilenlerin bir bölümünün Estonya doğumlu, bir bölümünün ise ülkede uzun yıllardır yaşayan kişiler olduğu açıklandı. Bu kişilerin oturma izinlerinin iptal edildiği ve idari kararla ülkeden çıkarıldıkları bildirildi.

Sınır dışı edilenleri birleştiren iki temel unsur dikkat çekiyor: Tamamı açık biçimde Rusya yanlısı propaganda faaliyetleri yürütüyordu ve hiçbirinin sınır dışı edilme gerekçesi bir ceza mahkûmiyetine dayanmıyordu. Kararların, Estonya Güvenlik Polisi’nin ulusal güvenliğe yönelik tehdit değerlendirmesi temel alınarak alındığı belirtildi. Uygulama, yabancılar yasasında yer alan ve kamu düzeni ile ulusal güvenliği tehdit eden yabancıların oturma izinlerinin iptal edilmesine olanak tanıyan maddeye dayandırıldı.

Narva’da hissedilen derin sessizlik

Sınır dışı kararlarının etkisi, özellikle Rusça konuşan nüfusun yoğun olduğu Narva kentinde belirgin şekilde hissediliyor. Estonya’nın kuzeydoğusunda, Rusya sınırında yer alan kentte nüfusun yaklaşık yüzde 96’sı Rusça konuşuyor.

Narva Belediye Başkanı Katri Raik, kentte gözle görülür bir sessizliğin hâkim olduğunu belirterek, “Narva susturulmuş bir şehir haline geldi. İnsanlar artık görüşlerini yalnızca evlerinde, mutfaklarda dile getiriyor; kamusal alanda konuşmaktan kaçınıyor” dedi.

Narva, Sovyetler Birliği döneminde büyük ölçüde yeniden inşa edilen ve demografik yapısı değiştirilen bir şehir olarak biliniyor. Bu nedenle Moskova merkezli tarih anlatıları ve siyasi bakış açıları kentte hâlâ güçlü bir şekilde varlığını sürdürüyor. Bu durum, Estonya hükümetinin 2022 yılında Sovyet ordusunu yücelten anıtların kaldırılması kararının ardından düzenlenen protestolarda açıkça görülmüştü. Protestolar sırasında bazı kişilerin oturma izinleri iptal edilmiş ve bu kişiler Rusya’ya gönderilmişti.

“Amaç ifade özgürlüğünü sınırlamak değil”

Estonya Güvenlik Polisi yetkilileri ise alınan önlemlerin ifade özgürlüğünü kısıtlama amacı taşımadığını vurguluyor. Yetkililere göre sınır dışı edilen kişilerin faaliyetleri, uzun süreli, sistematik ve ulusal güvenliği ciddi biçimde tehdit edecek nitelikteydi.

Güvenlik Polisi, alınan sınır dışı kararlarının aynı zamanda “genel caydırıcı” bir etki yarattığını savunuyor.

Ancak Narva Belediye Başkanı Raik, kentte oluşan bu sessizliği kaygı verici buluyor. Raik’e göre Narva’da Estonya yönetimine ve özellikle NATO’ya yönelik tutumlar son yıllarda daha olumsuz bir hâl aldı. Son yerel seçim kampanyalarında bazı kişilerin açıkça “Putin’i bekliyoruz” ifadelerini kullandığını aktarıyor.

Estonya açık davranıyor, Finlandiya sessiz kalıyor

Estonya, Rusya yanlısı kişilere yönelik sınır dışı işlemlerini bilinçli olarak kamuoyuna açık bir şekilde yürütüyor. Medya sürece dâhil edilirken, sınır dışı kararları güvenlik polisinin sosyal medya hesaplarından da paylaşılıyor.

Finlandiya’da ise tablo farklı. Finlandiya makamları, Rusya yanlısı faaliyetler nedeniyle kaç kişinin sınır dışı edildiğine dair ayrıntılı bilgi vermekten kaçınıyor. Finlandiya Güvenlik Polisi Supo, 2025 yılında ulusal güvenlik gerekçesiyle Göçmenlik Dairesi’ne 50 olumsuz görüş sunduğunu açıkladı. Bu görüşlerin yaklaşık yarısının Rus vatandaşlarını kapsadığı belirtildi. Ancak hangi faaliyetlerin ulusal güvenlik tehdidi olarak değerlendirildiğine dair ayrıntı paylaşılmadı.

Göçmenlik Dairesi verilerine göre, Ukrayna savaşının başlamasından bu yana Finlandiya’dan toplam 867 Rus vatandaşı sınır dışı edildi. Ancak bu sınır dışı kararlarının ne kadarının Kremlin yanlısı propaganda ya da güvenlik tehdidiyle bağlantılı olduğu istatistiklerde yer almıyor.

Finlandiya yeni yasal düzenlemeler hazırlığında

Finlandiya, bilgi savaşı ve dezenformasyonla mücadelede daha sert önlemler almaya hazırlanıyor. Adalet Bakanlığı’nda, yabancı bir devlet adına sistematik biçimde yanlış bilgi yayılmasını suç sayacak bir yasa taslağı üzerinde çalışılıyor.

Taslağa göre, yabancı bir devletin ya da istihbarat servisinin çıkarları doğrultusunda bilinçli ve örgütlü şekilde yürütülen dezenformasyon faaliyetleri cezai yaptırıma tabi tutulacak. Ancak suçun kapsamı, delil kriterleri ve öngörülen cezalar henüz netleşmiş değil.