Elektrikli TIR’lar Finlandiya yollarında: Avantajları kadar soru işaretleri de gündemde

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Finlandiya’da son bir yıl içinde elektrikli otomobillere olan ilgi ciddi şekilde arttı. Kayıt rakamlarına bakıldığında, elektrikli araçların diğer yakıt türlerine göre yaklaşık yüzde 60 oranında daha fazla tercih edildiği görülüyor. Özellikle şehir içi kullanımda elektrikli araçlar artık Finlandiya için şaşırtıcı değil; sessiz, ekonomik ve çevreci olmaları nedeniyle birçok insan için oldukça mantıklı bir seçenek haline geldi.

Ancak mesele sadece özel otomobiller değil.

Asıl büyük soru şu:
Peki Finlandiya ağır taşımacılıkta ne yapacak?

Çünkü Finlandiya sadece küçük şehir içi ulaşım ülkesi değil. Aynı zamanda Avrupa’nın en ağır ve en uzun TIR’larını kullanan ülkelerinden biri. Ülke baştan başa uzun mesafelerle dolu. Kuzeyden güneye yüzlerce kilometrelik taşımacılık yapan kamyonlar, Finlandiya ekonomisinin görünmeyen omurgası gibi çalışıyor.

Bugün Yle1’de yayınlanan tartışma programını izlerken bu konunun aslında ne kadar önemli olduğunu bir kez daha düşündüm. Çünkü Finlandiya’daki göçmen toplumunun önemli bir kısmı artık sadece restoran veya pizza sektöründe değil; lojistik, nakliye ve transport işletmeciliğinde de ciddi şekilde yer almaya başladı. Yani bu konu artık yalnızca büyük taşımacılık şirketlerini değil, hepimizi ilgilendiriyor.

Elektrikli kamyonlar yollarda

Programda taşımacılık sektörünü temsilen konuşan Scal yöneticisi Anssi Kujala’nın verdiği rakamlar oldukça dikkat çekiciydi.

Finlandiya’da yaklaşık 90 bin kamyon bulunuyor.
Bunların yalnızca yaklaşık 220 tanesi elektrikli.

Yani dönüşüm başlamış olsa da, henüz yolun çok başındayız.

Üstelik Finlandiya’nın durumu Almanya, Hollanda veya Fransa gibi ülkelerden oldukça farklı. Çünkü Finlandiya’daki ağır taşıma araçları Avrupa standartlarının çok üzerinde yük taşıyor. Avrupa’nın büyük kısmında yaklaşık 40 tonluk taşımalar yapılırken, Finlandiya’da 76 tona kadar çıkan dev TIR kombinasyonları kullanılıyor.

İşte sorun tam burada başlıyor.

Elektrikli ağır araçlarda kullanılan dev bataryalar zaten çok ağır. Bu ağırlık arttıkça, taşınabilecek yük miktarı azalıyor. Yani şirketler aynı yol için daha az yük taşıyabiliyor. Bu da doğrudan maliyetleri ve rekabet gücünü etkiliyor.

Bir başka problem ise Finlandiya’nın sert kış şartları.

Bugün bazı elektrikli ağır araçların teorik menzilinin 700 kilometreye ulaştığı söyleniyor. Ancak bu rakam çoğu zaman yaz şartları için geçerli. Finlandiya’nın uzun ve soğuk kışlarında bu menzil bazen 350 kilometreye kadar düşebiliyor.

Bu nedenle uzmanlar özellikle şehir içi dağıtım taşımacılığında elektrikli araçların daha mantıklı olduğunu düşünüyor. Market dağıtımları, şehir içi lojistik, çöp kamyonları veya kısa mesafeli taşımalar elektrikliye daha uygun görünüyor.

Buna karşılık Rovaniemi’den Helsinki’ye veya Oulu’dan Turku’ya yapılan uzun mesafeli ağır taşımacılıkta hala ciddi soru işaretleri var.

Bir diğer büyük sorun da altyapı

Şu anda Finlandiya’da ağır taşımacılık için yeterli hızlı şarj ağı bulunmuyor. Uzmanlara göre ağır araçların yaklaşık 45 dakikalık sürücü mola süresi içinde yüksek kapasiteli şekilde şarj olabilmesi gerekiyor. Ancak bugün ülkede yalnızca birkaç megawatt seviyesinde ağır araç şarj noktası bulunuyor.

Avrupa Birliği bu yatırımları desteklemeye başladı. Hedef ise 2030 yılına kadar ana yollar üzerinde her 60 kilometrede bir ağır taşıma şarj noktası kurulması.

Fakat iş sadece şarj istasyonu yapmakla da bitmiyor.

Elektrikli TIR’ların fiyatı bugün yaklaşık 300–400 bin euro arasında değişiyor. Aynı paraya neredeyse üç dizel araç almak mümkün. Küçük ve orta ölçekli nakliye şirketleri için bu çok büyük bir yatırım riski anlamına geliyor.

Buna rağmen geleceğin tamamen dizel olacağını söylemek de artık zor.

Çünkü elektrikli araçlar sessiz çalışıyor, şehirlerde hava kirliliğini azaltıyor ve uzun vadede enerji maliyetlerini düşürme potansiyeline sahip. Özellikle Finlandiya gibi elektrik üretim kapasitesini artıran bir ülkede, önümüzdeki yıllarda bu dönüşümün daha hızlı ilerlemesi şaşırtıcı olmayacaktır.

Ama gerçekçi olmak gerekirse, Finlandiya’nın tamamen elektrikli ağır taşımacılığa geçmesi kısa vadede kolay görünmüyor.

Belki de önümüzdeki 10 yıl boyunca hibrit bir dönem yaşanacak.
Şehir içlerinde elektrikli ağır araçlar yaygınlaşırken, uzun mesafelerde dizel ve alternatif yakıtlar bir süre daha varlığını koruyacak.

Ancak kesin olan bir şey var:
Finlandiya artık sadece özel otomobillerde değil, dev TIR dünyasında da elektrikli geleceği tartışmaya başladı.

Ve bu tartışma, önümüzdeki yıllarda Finlandiya ekonomisini, lojistik sektörünü ve hatta market raflarındaki fiyatları bile doğrudan etkileyebilir.

Abdullah Bilal Dalkılıç HaberFin Editörü