Hükümetin sosyal yardımlardaki kesintisi, yardım alanlarının sayısını arttırdı

2

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Hükümet, temel sosyal yardım olan toimeentulotukiden yararlananların sayısını azaltmayı hedefliyordu. Ancak uygulamaya giren reformun ardından yardım alanların sayısı düşmek yerine artış gösterdi. Aynı zamanda destek sistemi daha karmaşık ve katı bir hale geldi.

Helsinki’de yaşayan bir öğrencinin eğitimi sosyal yardım reformu nedeniyle çıkmaza girmiş durumda. Eğitim süreci sorunsuz ilerlerken ve mezuniyet sonrası iş bulma ihtimali yüksekken, sosyal yardımdaki kesintiler öğrenimini sürdürmesini zorlaştırıyor.

Hükümetin hedefi yardımları yarıya indirmekti

Başbakan Petteri Orpo liderliğindeki hükümet, görev süresinin başında iddialı bir hedef ortaya koymuştu: Sosyal yardım alanların sayısı yarıya indirilecekti. Amaç, daha fazla kişinin eğitim ya da çalışma hayatına yönelmesi ve sosyal yardıma bağımlılığın azalmasıydı.

Toimeentulotuki, kişinin gelirleri temel yaşam giderlerini karşılamaya yetmediğinde ve birikimleri tükendiğinde, Sosyal Sigortalar Kurumu (Kela) tarafından ödenen son çare niteliğindeki bir mali destek olarak tanımlanıyor.

Ancak sonuç beklenenin tam tersi oldu. Kela, 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla sosyal yardımlar için 173 milyon euro daha fazla ödeme yaptı. Temel sosyal yardımın toplam maliyeti ilk kez 1 milyar euroyu aştı.

2025 yılında yaklaşık 257 bin hane bu yardımdan yararlandı. Bu sayı, 2024’e göre yaklaşık 7 bin 300 hane daha fazla. Ayrıca yardım alma süreleri de önceki yıllara kıyasla uzadı.

Kesintiler talebi artırdı

Uzmanlara göre, diğer sosyal desteklerde yapılan kesintiler daha fazla kişiyi temel sosyal yardıma yöneltti. Konut yardımı 2024’te daraltıldı, sağlık hizmetleri için alınan ücretler artırıldı, işsizlik yardımları ve diğer sosyal destekler enflasyon karşısında donduruldu. Aynı dönemde işsizlik yükselirken, Finlandiya ekonomisi durgunluk yaşadı.

Buna rağmen sosyal yardım sistemi daha da zorlaşıyor. Yeni düzenlemeyle birlikte yardım almak daha fazla yükümlülük içeriyor ve başvuru sahiplerinin öncelikle başka sosyal haklara başvurması şart koşuluyor.

Amaç, öğrencilerin öncelikle öğrenim desteği, işsizlerin ise işsizlik ödeneği alması; temel sosyal yardımın ise kısa süreli ya da istisnai bir destek olarak kullanılması.

Kela’dan sorumlu araştırma yetkililerine göre, bu kadar katı yükümlülükler daha önce uygulanmamıştı ve bu durum, uzun süreli yardım kullanımını sınırlamayı hedefliyor.

Öğrenciler için risk büyük

Sosyal yardım sayesinde eğitimine devam edenler için yeni düzenleme ciddi riskler barındırıyor. Helsinki’de yaşayan söz konusu öğrenci, daha önce üniversitede farklı bir bölümde öğrenim görmüş, ancak sağlık sorunları nedeniyle mezun olamamıştı. Öğrenim desteği aylarını ve devlet garantili öğrenci kredilerini o dönemde tükettiği için artık öğrenim desteği alma hakkı bulunmuyor.

Şu anda istihdam olanakları güçlü bir alanda eğitim gören öğrenci, başarıyla ilerlemesine rağmen reform nedeniyle sosyal yardımını kaybetme riskiyle karşı karşıya.

Yeni düzenlemeye göre, kişi öncelikli bir sosyal haktan (örneğin öğrenim desteği) yararlanamıyorsa, temel sosyal yardım yüzde 50 oranında kesilebiliyor. Bu durumda aylık destek yaklaşık 300 avroya düşüyor.

Tam zamanlı öğrenci statüsündeki bir kişi aynı anda işsiz olarak da kayıt yaptıramadığı için işsizlik ödeneğine başvuramıyor. Bu nedenle birçok öğrenci için tek seçenek, okuldan ayrılarak işsiz statüsüne geçmek oluyor.

Yetkililer çözümde zorlanıyor

Kela, bu tür durumlarda bireysel değerlendirme yapılacağını belirtse de, net ve sistematik bir çözüm sunabilmiş değil. Teorik olarak belediyelerin istihdam hizmetleri, eğitimin istihdamı desteklediği gerekçesiyle istisna tanıyabiliyor. Ancak bu uygulama her zaman mümkün olmuyor.

Kela verilerine göre, geçen yıl yaklaşık 49 bin kişi herhangi bir öncelikli sosyal haktan yararlanamadan yalnızca temel sosyal yardımla geçinmek zorunda kaldı.

Kurum, söz konusu reformun uygulamada sorunlara yol açabileceğini yasa hazırlık sürecinde de dile getirmişti. Özellikle yaz aylarında iş bulamayan, öğrenim desteği hakkı tükenmiş öğrenciler için yardımın daha baştan yarıya indirilmesi ciddi bir geçim sorununa yol açabiliyor.

Alternatif olarak, öğrencilerin yaz aylarında işsizlik ödeneği alabilmek için eğitim kurumundan ayrılması gündeme geliyor.