Orpo hükümetinin son bütçesi hazır: Vergiler düşüyor, borçlanma sürüyor

1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Finlandiya’da Petteri Orpo hükümeti, 2027 yılı için hazırladığı son bütçe teklifinde çalışanlara ve şirketlere vergi indirimi getirirken savunma, Ukrayna’ya yardım, ulaşım ve araştırma harcamalarını artırdı. Buna karşılık belediyelerin yanı sıra sosyal hizmet ve sağlık kuruluşlarına verilen destekler azaltılıyor. Devletin gelecek yıl da 12,4 milyar euro borçlanması bekleniyor.

Başbakan Petteri Orpo liderliğindeki hükümet, gelecek ilkbaharda yapılacak parlamento seçimlerinden önceki son bütçe görüşmelerini tamamladı.

2027 bütçesinin toplam büyüklüğü 92,5 milyar euro olarak açıklandı. Bu rakam, 2026 yılı için ayrılan ödenekten yaklaşık 800 milyon euro daha fazla. Devletin gelirlerinin ise 80,1 milyar euroda kalması bekleniyor. Böylece bütçenin 12,4 milyar euro açık vermesi öngörülüyor.

Hükümetin açıkladığı rakamlara göre açık, 2026 bütçesindeki tahminden yaklaşık 900 milyon euro daha düşük olsa da Finlandiya’nın borçlanması yüksek seviyesini koruyacak.

Borcun faizi 4,4 milyar euroya ulaştı

Bütçe üzerindeki en büyük baskılardan birini devlet borcunun faizleri oluşturuyor. Finlandiya’nın 2027 yılında yalnızca borç faizleri için 4,4 milyar euro ödemesi bekleniyor. Bu tutar, bu yılın bütçesinden yaklaşık 1,2 milyar euro daha fazla.

Ekonomi uzmanlarına göre Finlandiya’nın yeniden daha normal ve yüksek faiz ortamına dönmesi, hükümetin yaptığı tasarruflara rağmen bütçe açığının küçülmesini zorlaştırıyor.

İstihdam ve tüketimde henüz güçlü bir toparlanmanın yaşanmaması da vergi gelirlerinin beklenen ölçüde artmasını engelliyor.

Düşük ve orta gelirlilere vergi indirimi

Hükümet, aylık geliri 4 bin euro aşmayan düşük ve orta gelirli çalışanların vergilerini hafifletecek. Düzenlemenin çalışanların eline yılda yaklaşık 100–200 euro daha fazla para geçmesini sağlaması bekleniyor.

Bu indirimin devlete yıllık maliyetinin yaklaşık 230 milyon euro olacağı hesaplanıyor.

Akaryakıt vergisinin de hafifçe düşürülmesi planlanıyor. Bunun pompa fiyatlarına yaklaşık litre başına iki sentlik bir indirim olarak yansıması bekleniyor.

Evlerde yaptırılan bakım ve tadilat işleri için kullanılan kotitalousvähennys vergi indiriminin geçici olarak artırılmış biçimi 2027 yılında da devam edecek. İndirimin üst sınırı 2 bin 100 euro, şirketlerden satın alınan hizmetlerdeki indirim oranı ise yüzde 40 olacak.

Şirket vergisi yüzde 18’e düşüyor

Bütçenin en dikkat çekici kararlarından biri şirketlerin ödediği kurumlar vergisinin yüzde 20’den yüzde 18’e indirilmesi oldu.

Hükümet bu kararla yatırımları, girişimciliği ve ekonomik büyümeyi desteklemeyi hedefliyor. Ancak vergi indiriminin devlet gelirlerini yaklaşık 850 milyon euro azaltacağı tahmin ediliyor.

Muhalefet ise bütçe açığı bu kadar yüksekken şirketlere vergi indirimi yapılmasını eleştiriyor.

Savunmaya 620 milyon euro daha

Savunma harcamaları, bu yıla kıyasla yaklaşık 620 milyon euro artırılacak. Savunma malzemesi alımları için ayrıca 1,3 milyar euroluk sipariş yetkisi verilmesi planlanıyor.

Ukrayna’ya yapılacak yardımlar için bütçeye 200 milyon euro ek kaynak konulacak. Ukrayna yardımına bağlı nakliye ve satın alma giderleri için İçişleri Bakanlığına da üç milyon euro ayrılacak.

Karayolu ve demiryolu projeleri yaklaşık 200 milyon euro ek kaynak alacak.

Araştırma ve geliştirme harcamaları ise 230 milyon euro artırılarak toplam 3,4 milyar euroya çıkarılacak. Kaynakların önemli bölümü Business Finland ve Finlandiya Akademisi üzerinden araştırma ve yenilik projelerine yönlendirilecek.

Konutların enerji verimliliğini artıracak tadilatlar için de 50 milyon euroluk geçici destek sağlanacak.

Belediyelere ve sosyal kuruluşlara kesinti

Bütçenin kaybedenleri arasında belediyeler ile sosyal hizmet ve sağlık alanında faaliyet gösteren kuruluşlar bulunuyor.

Sosiaali- ja terveysjärjestöt olarak bilinen kuruluşlara verilen STEA yardımları yaklaşık 80 milyon euro azaltılacak. Bu, mevcut desteklerin yaklaşık üçte bir oranında düşürülmesi anlamına geliyor. Buna karşılık refah bölgelerine, bu kuruluşların geçici geliştirme projelerinde kullanılmak üzere 25 milyon euro verilecek.

Belediyelerin temel hizmetler için devletten aldığı pay da yaklaşık 110 milyon euro azalacak. Kesintinin okullar ve belediyelerin sunduğu diğer temel hizmetler üzerinde baskı oluşturabileceği belirtiliyor.

Alkol ve tütün vergilerinden toplam 50 milyon euro daha fazla gelir elde edilmesi hedefleniyor. Devlet destekli uygun fiyatlı kiralık konutların yapımında kullanılan faiz destekli kredi yetkisi de 365 milyon euro azaltılacak.

Muhalefetten sert eleştiri

Yeşiller Partisi Genel Başkanı Sofia Virta, hükümetin bütçesinin bir yandan borçlanmayı artırırken diğer yandan yoksulluğu ve işsizliği büyüttüğünü savundu.

Sol İttifak Başkanı Minja Koskela ise bütçede ağırlaşan işsizlik sorununa karşı gerçek bir çözüm bulunmadığını söyledi. Koskela, şirket vergisinin düşürülmesini ve sosyal hizmet ile sağlık kuruluşlarının yardımlarının azaltılmasını da eleştirdi.

Hükümet ise ekonomide başlayan büyümeyi yeni kesintilerle tehlikeye atmak istemediğini, daha önce kararlaştırılan tasarrufların uygulanmaya devam edeceğini belirtiyor.

Seçim bütçesi mi?

Siyaset uzmanlarına göre seçimlerin yaklaşması bütçede açıkça hissediliyor. Hükümet yeni ve geniş kapsamlı kesintiler açıklamazken çalışanlara ve şirketlere vergi indirimi yapmayı tercih etti.

Orpo ve Maliye Bakanı Riikka Purra bunun bir “seçim bütçesi” olmadığını savunuyor. Ancak devletin 12,4 milyar euro daha borçlanacağı bir yılda vergi indirimine gidilmesi, bütçenin seçim hesapları taşıdığı tartışmasını beraberinde getiriyor.

Hükümetin bütçe teklifi 21 Eylül’de parlamentoya sunulacak. Dolayısıyla açıklanan paket henüz kesinleşmiş bir bütçe değil; parlamentodaki görüşmeler sırasında değişiklik yapılabilecek. Yle1 Sabah haber özetinden.

Abdullah Bilal Dalkılıç HaberFin Haber Müdürü