Orpo Hükümeti’nin 10 milyarlık tasarruf vaadi kağıt üzerinde kaldı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Hükümet, kamu maliyesinde 10 milyar euroluk bir tasarruf sağladığını sık sık dile getiriyor. Ancak Devlet Denetleme Ofisi’ne (VTV) göre bu rakam gerçeği yansıtmıyor. VTV’nin hesaplamalarına göre, kamu açığını gerçekten azaltan tasarrufların toplamı yalnızca yaklaşık 3,5 milyar euro.

Yle haber ajansı Orpo Hükümetinin ekonmik politikalarını ve gerçekleri konu alan bir araştırma yazısı hazırlamış. Yazıda hükümetin ekonomideki başarısızlıkları şu şekilde ele alınmış:

Başbakan Petteri Orpo’nun liderliğindeki hükümet, kamu maliyesini güçlendirmek amacıyla destekleri kesti, vergileri artırdı, aynı zamanda bazı yatırımlar yaptı ve önemli vergi indirimleri uyguladı. Ancak bu kararların ekonomi üzerindeki etkileri birbirini dengeleyen, hatta kimi zaman boşa çıkaran sonuçlar doğurdu.

Kamu maliyesinin dengelenmesi Orpo hükümetinin temel vaatlerinden biri olarak öne çıkıyor. Ancak “acı verici” olarak nitelendirilen bu önlemlerin gerçekte ne kadar tasarruf sağladığı sorusu dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor.

VTV’ye göre, hükümetin aldığı birçok ekonomik karar kamu açığını azaltmıyor. Üstelik yapılan vergi indirimleri, elde edilmesi hedeflenen tasarruf miktarını önemli ölçüde azaltıyor.

VTV Denetim Birimi Başkanı Matti Okko, “Hükümetin aldığı tüm gelir ve gider önlemlerinin kamu maliyesini güçlendirici etkisi yaklaşık 3,5 milyar euroda kalıyor” diyor.

Maliye Bakanlığı’nın (VM) değerlendirmesi de benzer yönde, ancak daha iyimser. Bakanlık, 2027 yılı seviyesinde kamu açığına etkinin 5 milyar euronun biraz üzerinde olacağını öngörüyor.

2023: 6 milyar hedeflendi, 3 milyar gerçekleşti

Orpo hükümeti tasarruf adımlarına göreve gelir gelmez başladı. Hükümet programı müzakerelerinde 6 milyar euroluk uyum önlemleri üzerinde uzlaşıldı. Sosyal yardımlar ve işsizlik ödeneklerinde yapılan kesintiler doğrudan tasarruf sağladı. Ancak hedef ile gerçeklik kısa sürede birbirinden uzaklaştı.

Tasarrufların önemli bir bölümü, istihdamı artıracağı varsayılan yapısal reformların “dinamik etkilerine” dayandırıldı. Varsayıma göre, işsizlik yardımlarının azaltılması insanların daha hızlı iş bulmasını sağlayacak, bu da ekonomik büyümeyi destekleyecekti. Ancak bu beklenti gerçekleşmedi.

Ayrıca hükümet, refah bölgelerinin yaklaşık 900 milyon euro tasarruf edeceğini öngörmüştü. Bu hedef de tam olarak tutmadı. Sonuçta, 6 milyar euroluk paketin gerçek ve doğrudan tasarruf etkisi yaklaşık 3 milyar euroda kaldı.

2024: Vergi artışı ve yatırımlar tasarrufu eritti

2024 yılında hükümet 3 milyar euroluk yeni uyum önlemleri açıkladı. Katma Değer Vergisi’nin yüzde 25,5’e yükseltilmesi devlete önemli ek gelir sağladı. Buna rağmen, toplamda açıklanan 9 milyar euroluk önleme karşın VTV’ye göre kamu maliyesini gerçekten güçlendiren miktar sadece 4,4 milyar euro oldu.

Bunun nedenlerinden biri, hükümetin hesaplamalarına dahil etmediği bazı kararlar. Örneğin işsizlik sigortası primlerinde yapılan indirimler, kamu maliyesini yaklaşık 1 milyar euro zayıflattı. Ayrıca 4 milyar euroluk yatırım programı da VTV’ye göre tasarruf hedeflerinden sapmaya yol açtı.

Bu program kapsamında ulaştırma projeleri, sağlık hizmetleri ve sanayiye yönelik destekler yer alıyor. Program her ne kadar devlet varlıklarının satışıyla finanse edilse de, VTV bu harcamaların kamu maliyesini zayıflattığını belirtiyor.

Maliye Bakanlığı ise bu yatırımların tek seferlik olduğunu ve kalıcı giderlerle aynı kefeye konulmaması gerektiğini savunuyor.

2025: Vergi indirimleri tasarrufu daha da azalttı

2025 yılında hükümet, büyümeyi desteklemek amacıyla gelir vergilerini yaklaşık 1 milyar euro düşürdü, kurumlar vergisini ise yüzde 18’e indirdi. Bu adımların ardından, VTV’ye göre kamu maliyesini güçlendiren toplam tasarruf 2,6 milyar euroya kadar geriledi.

Hükümet vergi indirimlerinin uzun vadede ekonomiyi canlandıracağını savunsa da, uzmanlar bu etkinin belirsiz olduğuna dikkat çekiyor. Finlandiya Merkez Bankası da vergi indirimlerinin kamu maliyesinin dengelenmesini yavaşlattığını açıkladı.

2025 sonbaharı: “Muhasebe oyunları” eleştirisi

Hükümet, 2025 sonbaharında 1 milyar euroluk ek tasarruf açıkladı ve böylece toplamda 10 milyar euroluk önlem alındığını duyurdu. Ancak bu rakamın önemli bir kısmı, devlet emeklilik fonlarından yapılan aktarımlar ve kredi yetkilerinin kısıtlanması gibi kalemlerden oluştu.

VTV bu yöntemi “makyajlama”, Ekonomi Politikası Değerlendirme Konseyi ise “muhasebe kurnazlığı” olarak nitelendirdi.

Sonuç: 10 milyar yerine 3,5 milyar

Tüm bu kararlar bir araya getirildiğinde, VTV’ye göre kamu açığını gerçekten azaltan tasarrufların toplamı yaklaşık 3,5 milyar euroda kalıyor.

VTV Başkanı Okko, hükümetin tasarrufların etkisine ilişkin kamuoyuna verdiği mesajların seçici olduğunu belirterek, bazı kamu maliyesini zayıflatan kararların hesaplamalara dahil edilmediğini vurguluyor. Buna karşın, yapılan yapısal reformların borç sürdürülebilirliği açısından gerekli olduğu da ifade ediliyor.

2026’da yeni tasarruflar gündemde

Finlandiya, zayıf ekonomik durum nedeniyle AB’nin aşırı bütçe açığı prosedürü kapsamında bulunuyor. Daha önce alınan önlemlerin hedeflenen etkiyi yaratmaması nedeniyle hükümet, 2026 yılı için yeni tasarruf adımları hazırlamayı planlıyor.

Maliye Bakanı Riikka Purra, gerekirse daha önce hazırlanan yeni kesinti listesinin de devreye alınabileceğini açıkladı.