Trump’tan Finlandiya ve Norveç’e sert mesaj: AB–ABD hattında gerilim büyüyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

ABD Başkanı Donald Trump’ın Finlandiya ve Norveç’e yönelik sert açıklamaları, Grönland üzerinden Avrupa Birliği ile ABD arasında ciddi bir diplomatik ve ticari krize yol açtı. Trump’ın Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre’ye gönderdiği mektup, hem içeriği hem de üslubuyla dikkat çekerken, Finlandiya da doğrudan hedef alınan ülkeler arasında yer aldı.

Norveç gazetesi VG’nin aktardığına göre Trump’ın mektubu, Norveç Başbakanı Støre ile Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb’ın birlikte Trump’a gönderdiği mesajın ardından kaleme alındı. İki lider, Trump’ın gümrük vergisi tehditleri üzerine kendisinden üçlü bir telefon görüşmesi talep etmişti.

Nobel göndermesi ve Grönland vurgusu

Trump mektubunda, Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmemesinden duyduğu rahatsızlığı Grönland meselesiyle ilişkilendirdi. Mektubun tamamı ABD’li PBS muhabiri Nick Schifrin tarafından sosyal medya platformu X’te yayımlandı.

Trump mektubunda, Norveç’e hitaben şu ifadeleri kullandı:

“Ülkenizin, sekizden fazla savaşı durdurmama rağmen bana Nobel Barış Ödülü’nü vermemeyi seçtiğini göz önüne alırsak, artık yalnızca barışı düşünmek zorunda hissetmiyorum. Bundan sonra Amerika Birleşik Devletleri için neyin doğru ve uygun olduğunu düşünebilirim.”

Trump, Danimarka’nın Grönland’ı Rusya ve Çin’e karşı koruyamayacağını savunarak, Danimarka’nın ada üzerindeki egemenliğini de sorguladı. Grönland’ın Danimarka’ya ait olduğuna dair bağlayıcı yazılı belgeler bulunmadığını öne süren Trump, ABD’nin de tarihsel olarak bölgede varlık gösterdiğini iddia etti.

Trump ayrıca, NATO’ya kuruluşundan bu yana en fazla katkıyı kendisinin yaptığını belirterek, “Şimdi NATO’nun ABD için bir şeyler yapma zamanı” dedi ve şu ifadeyi kullandı: “Grönland’ı tam ve mutlak şekilde kontrol etmezsek dünya güvenli olmaz.”

Finlandiya dahil sekiz ülkeye gümrük tehdidi

Trump, Grönland konusundaki tutumları nedeniyle Finlandiya, Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Hollanda ve Birleşik Krallık’a yönelik ağır gümrük vergileri tehdidinde bulundu. Trump’ın açıklamasına göre, bu ülkelerden ABD’ye yapılan tüm ihracata 1 Şubat 2026’dan itibaren yüzde 10 gümrük vergisi uygulanacak, Haziran 2026 itibarıyla bu oran yüzde 25’e çıkarılacak.

Trump, vergilerin ABD’nin Grönland’ı satın almasına yönelik bir anlaşma sağlanana kadar yürürlükte kalacağını belirtti. Açıklamalarını Truth Social platformunda paylaşan Trump, söz konusu ülkelerin “son derece tehlikeli bir oyun oynadığını” ve küresel güvenliği riske attığını savundu.

AB’den ortak duruş: Grönland satılık değil

Trump’ın açıklamaları Avrupa Birliği’nde alarma yol açtı. AB Konseyi Başkanı António Costa’nın çağrısıyla, 27 üye ülkenin liderlerinin Brüksel’de acil toplantı yapması bekleniyor. Ayrıca AB Dönem Başkanı Güney Kıbrıs Rum Yönetimi de üye ülke temsilcilerini acil toplantıya çağırdı.

AB büyükelçilerinin pazar günü gerçekleştirdiği ve “bunker toplantısı” olarak nitelenen görüşmede, Grönland krizinin yalnızca ticaret değil, Avrupa’nın güvenliği ve egemenliğiyle ilgili daha geniş bir mesele olduğu konusunda görüş birliği sağlandı. AB, Grönland’ın Danimarka’ya ait olduğu ve adanın güvenliğinin NATO çerçevesinde ele alınması gerektiği mesajını net biçimde verdi.

AB kaynaklarına göre, diplomatik çözüm öncelikli olsa da, Şubat ayı başına kadar sonuç alınamazsa, ABD’den ithal edilen 93 milyar euro değerindeki ürünleri kapsayan ve daha önce hazırlanmış gümrük vergileri otomatik olarak devreye girecek.

Üye ülkeler arasında görüş ayrılıkları

AB ülkeleri Grönland konusunda birlik sergilerken, vergi yaptırım adımlarının kapsamı konusunda farklı görüşler bulunuyor. Fransa, ABD’ye karşı daha sert bir tutum izlenmesini savunurken, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni tansiyonu düşürmeye çalışıyor ve Trump’ın açıklamalarını “yanlış anlama” olarak nitelendiriyor.

Finlandiya da krizin diplomasi yoluyla çözülmesini savunuyor. Helsinki’nin hedefi, Davos’ta düzenlenecek Dünya Ekonomik Forumu kapsamında Trump’a Grönland’a asker gönderilmesinin sembolik bir destek olduğunu anlatmak ve gerilimi düşürmek. Ancak Finlandiya, aynı zamanda AB’nin olası karşı önlemlerine de hazırlık yapıyor.

Avrupa Parlamentosu’ndan sert sinyal

Avrupa Parlamentosu ise ABD’ye karşı daha sert bir tutum alabileceğinin sinyalini verdi. Parlamento, Trump’ın baskı politikası devam ettiği sürece AB–ABD ticaret anlaşmasının onaylanmasını askıya alma tehdidinde bulundu. Ayrıca ABD’li teknoloji şirketlerine yönelik daha sıkı vergilendirme ve “baskıya karşı önlem mekanizmasının” (ACI) devreye sokulması da gündemde.

Analiz: Finlandiya için alarm zilleri

Yle’nin ABD muhabiri Juri von Bonsdorff’a göre Trump’ın yeni gümrük vergileri, özellikle Finlandiya için ciddi bir uyarı niteliği taşıyor. Finlandiya, NATO’ya katılımının üzerinden henüz üç yıl bile geçmeden, Trump yönetiminin doğrudan hedefi haline gelmiş durumda.

Bonsdorff’a göre, bu gelişme ABD’nin artık güvenilir bir müttefik olarak görülemeyeceğini açık biçimde ortaya koyuyor. Trump’ın, müttefik ülkelere sırf Danimarka’ya sembolik askeri destek verdikleri için yaptırım tehdidinde bulunması, uluslararası düzen açısından son derece tehlikeli bir kırılmaya işaret ediyor.

Grönland krizi, Finlandiya ve Avrupa için beklenmedik, karmaşık ve çözümü zor bir güvenlik ve egemenlik sınavına dönüşmüş durumda. Uzmanlara göre, bu kriz yalnızca ticari değil, NATO’nun geleceği ve transatlantik ittifakın dayanıklılığı açısından da belirleyici olacak.

Fotoğraf: whitehouse.gov