Türkiye’den Finlandiya’ya iade baskısı: 12 kişi istendi, “cadı avı” tartışması büyüyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Finlandiya ile Türkiye arasındaki iade talepleri yeniden gündemde. Ankara’nın son dönemde art arda yaptığı başvurular, sadece hukuki değil, aynı zamanda siyasi bir tartışmayı da beraberinde getiriyor.

Yle’nin ortaya çıkardığı belgelere göre Türkiye, yalnızca geçtiğimiz yıl Finlandiya’dan 12 vatandaşının iadesini talep etti. Bir önceki yıl bu sayı yediydi. Artış dikkat çekici.

Daha da dikkat çekici olan ise bu taleplerin niteliği.

Finlandiya’ya ulaşan dosyalarda, “terör” suçlamasının dayanağı olarak kimi zaman bir banka hesabı, bir mesajlaşma uygulaması ya da bir gazete aboneliği gösteriliyor. Bu tür gerekçelerle insanlar hakkında ağır hapis cezaları verildiği biliniyor.

Bu tablo, ister istemez şu soruyu gündeme getiriyor:
Gerçekten terörle mücadele mi, yoksa muhaliflerin takibi mi?

NATO sonrası yeni dönem

Dış Politika Enstitüsü kıdemli araştırmacısı ve Türkiye uzmanı Toni Alaranta, artan iade taleplerinin Finlandiya’nın NATO üyeliğiyle bağlantılı olabileceğini söylüyor.

Türkiye’nin, NATO sürecinde verilen “terörle mücadelede iş birliği” sözünü daha geniş yorumladığı anlaşılıyor. Ancak Finlandiya’nın hukuk sistemi bu noktada net bir çizgi çekiyor.

Finlandiya’nın kırmızı çizgisi: hukuk

Finlandiya, iade taleplerini otomatik olarak kabul eden bir ülke değil. Tam tersine, oldukça katı kriterler uyguluyor.

Eğer:
   •   Suç Finlandiya’da işlendiyse
   •   Finlandiya yasalarına göre suç sayılmıyorsa
   •   Ya da kişinin siyasi nedenlerle zulüm görme ihtimali varsa

iade talepleri reddediliyor.

Nitekim Türkiye’den gelen birçok talep bu gerekçelerle geri çevrildi.

Örneğin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkında sosyal medyada eleştiri yapan bir kişinin iadesi Finlandiya tarafından reddedildi. Çünkü bu tür bir eylem Finlandiya’da ağır bir suç olarak görülmüyor.

Adalet Bakanlığından HaberFin’e açıklama

Konu ile alakalı sorularımızı cevaplayan Finlandiya Adalet Bakanlığı Bakanlık Müşaviri Merja Norros “Finlandiya ve Türkiye arasında Avrupa İade Sözleşmesi (1957) yürürlüktedir. Ayrıca, İade Kanunu (456/1970) da uygulanmaktadır.

Gelen tüm iade talepleri benzer şekilde ele alınmaktadır. Bu durum Türkiye’den gelen talepler için de geçerlidir. Finlandiya, Avrupa Konseyi’nin İade Sözleşmesi çerçevesinde kendi vatandaşlarını iade etmemektedir. İade talebi reddedildiğinde, gerekçe genellikle çifte suçluluk unsurunun bulunmamasıdır. Başka bir deyişle, iade talebinde belirtilen fiil, Finlandiya ve Türkiye yasalarına göre en az bir yıl hapis cezası veya daha ağır bir ceza ile cezalandırılabilir olmalıdır.

Bazı durumlarda, örneğin suçun zaman aşımına uğraması, siyasi suçlar veya insani nedenlerden dolayı iade talebi kabul edilmeyebilir” şeklinde açıklamada bulundu.

“Cadı avı” eleştirisi

Araştırmacı Alaranta, Türkiye’nin bu yaklaşımını oldukça sert bir ifadeyle tanımlıyor:
“Cadı avı.”

Bu değerlendirme sadece akademik bir yorum değil. Aynı zamanda Avrupa’nın genel yaklaşımını da yansıtıyor. Çünkü Avrupa Birliği ve İngiltere, Türkiye’nin özellikle Gülen hareketine yönelik “terör” tanımını yeterince kanıtlanmış bulmuyor.

Gerçek suçlar ve siyasi dosyalar ayrımı

Finlandiya’nın tavrı aslında net bir ayrımı ortaya koyuyor. Gerçek suçlara ilişkin talepler ile siyasi içerikli talepler birbirinden ayrılıyor.

Nitekim son dönemde kabul edilen tek iade, Uruguay vatandaşına ait ve reşit olmayan birine yönelik cinsel suçla ilgiliydi. Yani açık ve evrensel bir suç.

Buna karşılık siyasi içerik taşıdığı düşünülen dosyalar sistematik olarak reddediliyor.

Sonuç: hukuk mu, siyaset mi?

Türkiye’nin artan iade talepleri, Finlandiya’da sadece hukuki bir mesele değil. Aynı zamanda değerler, demokrasi ve insan hakları tartışmasını da beraberinde getiriyor. Bir yanda “terörle mücadele” söylemi, diğer yanda bireysel özgürlükler…

Finlandiya’nın verdiği kararlar ise şu mesajı açıkça ortaya koyuyor:

Herkes yargılanabilir. Ama herkes teslim edilmez.