Sağlıkta korkutan tablo: Kanser tedavisinde neden geriye düştük?

1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Finlandiya yıllardır sağlık sistemiyle övünen bir ülke. Refah devleti anlayışının en güçlü örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Ancak son günlerde ortaya çıkan veriler, bu “kusursuz sistem” algısını ciddi şekilde sarsıyor.

Yle MOT programı kapsamında, sağlık alanında gazeteci Minna Luiskala önemli bir araştırmaya imza attı. Bu çalışma, Finlandiya’nın kanserle mücadelede İskandinav ülkeleri arasında ne kadar geriye düştüğünü açıkça ortaya koyuyor.

Araştırmaya göre Finlandiya, birkaç kanser türü dışında, aynı hastalığa yakalanan insanların diğer İskandinav ülkelerine kıyasla daha erken hayatını kaybettiği bir ülke haline gelmiş durumda. Bu sadece bir istatistik değil; bu, sistemin alarm verdiğinin açık göstergesi.

Oysa bundan 15 yıl önce Finlandiya, İsveç ile birlikte en iyi seviyedeydi. Demek ki bu süreçte bir şeyler değişti. Ve ne yazık ki bu değişim olumlu yönde olmadı.

Sorun sadece hastalık değil, sistemin kendisi

Bu araştırmanın ortaya çıkışı tesadüf değil. Son yıllarda artan şikayetler, medyada yakınlarını kaybetmiş insanların anlattıkları ve sağlık sistemine yönelik eleştiriler zaten bir süredir yükseliyordu.

Benim kanaatim şu: Finlandiya sağlık sistemini iyileştirmek isterken, özellikle son yıllarda yapılan reformlarla işleri daha da karmaşık hale getirdi.

“SOTE” adı altında yapılan reform, yani sosyal ve sağlık hizmetlerini daha merkezi ve güçlü bir yapıya kavuşturma fikri aslında doğru bir düşünceydi. Yaşlı bakımı, engelli hizmetleri, ruh sağlığı ve sosyal desteklerin tek çatı altında toplanması kağıt üzerinde oldukça mantıklıydı.

Ancak uygulamada işler beklendiği gibi gitmedi

Özellikle ülkenin kuzey bölgelerinde sağlık ocaklarının kapatılması ve hizmetlerin merkezlere taşınması, en çok yaşlıları zor durumda bıraktı. İnsanlar artık sağlık hizmetine ulaşmak için daha fazla yol gitmek zorunda kalıyor. Bu da erken teşhis imkanını doğrudan etkiliyor.

Asıl problem: Geç teşhis ve geç müdahale

Uzmanların da belirttiği gibi en kritik sorunlardan biri, hastaların çok geç aşamada sisteme girmesi.

Finlandiya’da: Doktora ulaşmak zor, randevu almak gecikiyor, hastalar çoğu zaman önce doktora değil, hemşireye yönlendiriliyor.

Bu gecikmeler zincirleme bir etki yaratıyor. Kanser gibi hastalıklarda ise zaman, hayati bir faktör. Ne kadar erken teşhis, o kadar yüksek yaşama şansı.

Yeni tedaviler var ama herkese ulaşmıyor

Bugün dünyada kanser tedavisinde büyük bir dönüşüm yaşanıyor. Özellikle immüno-onkolojik ilaçlar, bağışıklık sistemini harekete geçirerek kanserle mücadelede çığır açmış durumda.

Bu ilaçlar:

Hastaların ömrünü yıllarca uzatabiliyor, bazı durumlarda tamamen iyileşme sağlayabiliyor. Ancak Finlandiya’da bu yeni nesil tedavilerin, diğer Avrupa ülkelerine kıyasla daha az kullanıldığı görülüyor.

Resmi açıklamalarda bunun “gerekli seviyede” olduğu söylense de, gerçekçi olmak gerekirse maliyet faktörü bu noktada göz ardı edilemez.

Yabancılar zaten biliyordu, şimdi Finler de fark ediyor

Yıllardır Finlandiya’da yaşayan yabancı kökenli insanlarla konuştuğumuzda sağlık sistemiyle ilgili ciddi şikayetler duyuyorduk. En büyük sorunlardan biri dil meselesiydi.

Zaten sınırlı seviyede Fince bilen bir yabancı, bir de sağlık terimleriyle karşılaşınca tamamen kopuyor. Bu yüzden birçok kişi tedavi için kendi ülkesine gitmeyi tercih ediyordu.

Son yıllarda ilginç bir gelişme yaşandı: Artık sadece yabancılar değil, Finlandiyalılar da özellikle kanser tedavisi için başka ülkelerde çözüm aramaya başladı.

Bu, sistem açısından çok ciddi bir kırılma noktasıdır.

SOTE reformu: İyi niyet, zayıf uygulama, SOTE reformunun amacı büyüktü ama sonuçları tartışmalı.

Merkezileşme, planlama ve kaynakların daha verimli kullanılması hedefleniyordu. Ancak yeterli finansman sağlanmadan yapılan bu dönüşüm, özellikle kritik alanlarda beklenen başarıyı getirmedi.

Kanser gibi hassas bir alanda bu eksiklikler daha da görünür hale geldi.

Seçim geliyor: Siyaset bu soruya ne cevap verecek?

Önümüzdeki yıl seçimler var.

Bu noktada en önemli soru şu:

Finlandiya, sağlık sistemiyle ilgili gerçeklerle yüzleşecek mi?

Yoksa yıllardır sürdürülen “her şey yolunda” algısı devam mı edecek?

İnsanların hayatı söz konusuysa, bu mesele artık teknik değil, doğrudan siyasi bir meseledir.

Ve her vatandaşın bilmeye hakkı vardır:

Bu ülkede sağlık konusunda nasıl tercihler yapılıyor?

Abdullah Bilal Dalkılıç HaberFin Editörü