Ukrayna’nın yeniden inşasında Finlandiya’daki Türk şirketlerine önemli rol düşebilir

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Ukrayna savaşı dört yılı aşkın süredir devam ediyor. “Bugün biter, yarın ateşkes sağlanır” denilirken savaş sona ermek bir yana, giderek daha geniş bir coğrafyayı ve dünya ekonomisini etkileyen bir mücadeleye dönüştü.

Ancak kabul etmek gerekir ki Ukrayna da geçen zaman içerisinde savaş kabiliyetini önemli ölçüde geliştirdi. Özellikle uzun menzilli insansız hava araçlarıyla Rusya’nın petrol rafinerilerine, depolama tesislerine ve enerji altyapısına yönelik saldırılar düzenlemeyi başardı.

Ukrayna’nın İHA saldırıları Rusya’daki bazı önemli rafinerilerde üretimin durmasına veya kapasitenin düşmesine yol açtı. Ülkenin çeşitli bölgelerinde benzin ve motorin sıkıntısı yaşanırken, akaryakıt kuyrukları da uzamaya başladı. Moskova yönetimi iç piyasadaki ihtiyacı karşılayabilmek için petrol ürünleri ihracatına yönelik yeni kısıtlamalar uygulamak zorunda kaldı.

Enerji piyasasındaki sıkıntının tek nedeni Ukrayna savaşı da değil

İran çevresindeki savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki ulaşımın aksaması küresel petrol arzını baskı altında tutarken, İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’ın petrol tesisleri ve Doğu-Batı boru hattına yönelik saldırıları belirsizliği daha da artırdı. Petrol fiyatlarındaki yükseliş kısa sürede Finlandiya’daki akaryakıt pompalarına da yansıdı.

Finlandiya’da benzinin litre fiyatı 2,20 avro, motorinin fiyatı ise 2,40 avro sınırına yaklaştı. Yaklaşan kışla birlikte motorin talebinin artması, fiyatların daha da yükselebileceği endişesini doğuruyor.

Finlandiya hükümeti ise büyüyen bütçe açığı nedeniyle akaryakıt vergilerinde geniş kapsamlı bir indirime gitmeye sıcak bakmıyor. Başka bir ifadeyle, Ukrayna’dan Orta Doğu’ya kadar uzanan savaşların ekonomik faturası Finlandiya’da yaşayan vatandaşların cebine kadar ulaşıyor.

Bir tarafta yıkım, diğer tarafta inşaat

Savaş bütün şiddetiyle devam ederken Ukrayna’da dikkat çekici bir başka süreç daha yaşanıyor: Bir taraftan binalar, enerji santralleri ve ulaşım altyapısı yıkılıyor; diğer taraftan ülkeyi ayakta tutabilmek için onarım ve yeniden yapılanma çalışmaları yürütülüyor.

Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler, Avrupa Komisyonu ve Ukrayna hükümetinin değerlendirmelerine göre ülkenin önümüzdeki on yıllık yeniden yapılanma ihtiyacı 500 milyar euroyu aşmış durumda. Savaş devam ettikçe bu rakam da her yıl büyüyor.

Ancak burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: 500 milyar euro, bütünüyle ayrılmış ve kullanıma hazır bir fon değil; Ukrayna’nın on yıl içerisinde yeniden ayağa kaldırılması için ihtiyaç duyulacağı hesaplanan toplam kaynaktır.

Ülkedeki enerji santrallerinin yaklaşık yüzde 80’i, dört binden fazla okul ve anaokulu ile konutların yaklaşık yüzde 15’i zarar gördü. Tahribatın yaklaşık yüzde 75’i Doğu Ukrayna’daki cephe bölgelerinde bulunuyor. Bu nedenle tam kapsamlı yeniden yapılanmanın başlayabilmesi için en azından kalıcı bir ateşkese ihtiyaç var.

Fakat Ukrayna’nın o günü bekleme lüksü bulunmuyor. İnsanların bugün elektriğe, ısınmaya ve başlarını sokabilecekleri bir çatıya ihtiyacı var. Bu nedenle savaş devam ederken bile zarar gören tesislerin onarılması ve yenilerinin yapılması gerekiyor.

Finlandiyalı şirketler pastadan pay almak istiyor

Business Finland yöneticisi Reijo Kangas ile Finlandiya İş Dünyası Konfederasyonu EK Direktörü Petri Vuori, Finlandiyalı şirketlerin Ukrayna’nın yeniden yapılanmasında üstlenebileceği rolü değerlendirdi.

İki yöneticinin verdiği bilgilere göre Finlandiyalı şirketler Ukrayna konusunda temkinli olmakla birlikte, somut projelere ve ihalelere büyük ilgi gösteriyor.

Business Finland ve Team Finland ağı tarafından başlatılan Pro Ukraina projesi kapsamında 110 Finlandiyalı şirket Ukrayna pazarı hakkında araştırma ve değerlendirme hizmeti talep etti. Bunlardan onlarcası şimdiden farklı şekillerde Ukrayna’da faaliyet gösteriyor.

Finlandiya’nın öne çıkabileceği alanların başında enerji sistemleri, dijitalleşme, siber güvenlik, iletişim ağları, savunma teknolojileri, sivil savunma sığınakları, su ve kanalizasyon altyapısı, madencilik teknolojileri, makineler ve endüstriyel ekipmanlar geliyor.

Dünya Bankasının hesaplamalarında en büyük üç yeniden yapılanma alanı ulaşım ve lojistik, enerji ile konut sektörü. Bu alanların her birindeki ihtiyacın 90 milyar euronun üzerinde olduğu belirtiliyor.

Özellikle Sovyet döneminden kalan büyük ve merkezi enerji sistemlerinin yerine daha esnek, yerel üretime dayanan modern sistemlerin kurulması planlanıyor. Bu durum, enerji teknolojileri konusunda güçlü bir birikime sahip Finlandiyalı şirketler için önemli fırsatlar sunuyor.

Ayrıca Ukrayna’nın Avrupa Birliği üyeliği hedeflenirken ülkenin Avrupa teknik standartlarına göre yeniden inşa edilmesi gerekiyor. Finlandiyalı şirketlerin deneyimi bu noktada da önem kazanıyor.

Türk şirketleri şimdiden sahada

Finlandiyalı şirketlerin karşısında güçlü bir uluslararası rekabet bulunuyor. Avrupa ülkelerinin yanı sıra Türk, Amerikan ve Çin şirketleri de Ukrayna’daki gelişmeleri yakından takip ediyor.

Petri Vuori’nin de açıkça ifade ettiği gibi Türk şirketleri Ukrayna’da son derece aktifler. Özellikle inşaat, altyapı, enerji, ulaşım ve büyük ölçekli müteahhitlik projelerinde Türkiye’nin önemli bir tecrübesi bulunuyor.

Finlandiyalı şirketlerin en büyük dezavantajı ise ölçeklerinin küçük olması. Ukrayna’daki havalimanlarının yenilenmesi gibi projelerin her biri birkaç milyar euroya ulaşabilir. Finlandiya’da bu büyüklükte bir projeyi tek başına ana yüklenici olarak üstlenebilecek şirket sayısı oldukça sınırlı.

Bu nedenle Finlandiyalı şirketlerin büyük Avrupa şirketleriyle konsorsiyumlar kurması veya uluslararası projelerde teknoloji sağlayıcısı ve alt yüklenici olarak yer alması gerekiyor.

Türkler, Amerikalılar ve Çinliler farklı şirketleri bir araya getirerek büyük konsorsiyumlar oluşturma konusunda oldukça başarılılar. Finlandiya’nın ve genel olarak Avrupa’nın da tek tek ülkeler ve şirketler halinde hareket etmek yerine “Team Europe” anlayışıyla ortak teklifler hazırlaması gerekiyor.

Bu yalnızca ticari bir yarış olmamalı

Ukrayna’nın yeniden inşası hiç kuşkusuz dünyanın en büyük ekonomik ve ticari projelerinden biri olacak. Dolayısıyla ülkeler ve şirketler şimdiden gelecekteki ihalelerden pay alabilmek için hazırlık yapıyor.

Ancak burada unutulmaması gereken önemli bir gerçek var: Söz konusu olan yalnızca 500 milyar euroluk büyük bir pazar değildir. Yıkılmış şehirlerden, elektriksiz kalan evlerden, kapanan okullardan ve hayatlarını yeniden kurmaya çalışan milyonlarca insandan söz ediyoruz.

Finlandiya’nın enerji, haberleşme, siber güvenlik, savunma teknolojisi ve sivil savunma alanlarındaki birikimi Ukrayna için gerçekten değerli olabilir. Türk şirketlerinin büyük altyapı ve inşaat projelerindeki tecrübesi de aynı şekilde önemlidir.

Belki de doğru model, ülkelerin birbirlerini yalnızca rakip olarak görmeleri değil; Türk şirketlerinin büyük proje ve müteahhitlik tecrübesiyle Finlandiyalı şirketlerin ileri teknoloji birikimini aynı projelerde buluşturmaktır.

Çünkü Ukrayna’nın yeniden ayağa kaldırılması ne tek bir ülkenin ne de tek bir şirketin altından kalkabileceği bir iştir.

Savaş devam ederken yeniden yapılanmadan söz etmek ilk bakışta çelişkili görünebilir. Fakat Ukrayna açısından bu bir tercih değil, hayatta kalma zorunluluğudur: Bir yandan savaşmak, diğer yandan ışığı, ısınmayı, üretimi ve hayatı devam ettirmek…

Bugün verilen asıl mücadele de tam olarak budur.

Abdullah Bilal Dalkılıç HaberFin Haber Müdürü