İslami faaliyetler yasaklanmalı mı? Finlandiya’nın üçüncü büyük dini İslam

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Finlandiya’da İslam artık dışarıdan gelen geçici bir olgu değil. Bu ülkenin toplumsal gerçeklerinden biridir. Burada yaşayan, çalışan, vergi veren, çocuk yetiştiren ve Finlandiya’nın geleceğinde söz sahibi olan Müslümanlar var.

Müslümanların da ibadet etmeye, çocuklarına dinlerini öğretmeye, kültürlerini yaşatmaya, bir araya gelmeye ve kendi inançları doğrultusunda sosyal faaliyetlerde bulunmaya ihtiyaçları var.

Finlandiya İstatistik Kurumu 2025 verilerine göre Finlandiya’da İslam, resmi dini cemaat kayıtlarına göre ülkenin üçüncü büyük dini topluluğu. Ancak Müslümanların tamamı dini cemaatlere kayıtlı olmadığından, gerçek Müslüman nüfusunun resmi cemaat kayıtlarında görülen sayının oldukça üzerinde olduğu tahmin edilmektedir.

Bu gerçeği kabul etmek, İslam’ın bütün yorumlarını benimsemek anlamına gelmez. Bir toplumun demokratik olgunluğu, yalnızca çoğunluğun inanç ve yaşam biçimine ne kadar özgürlük tanıdığıyla değil, azınlıkların haklarını ne ölçüde koruduğuyla da ölçülür.

Turku’da yapılması planlanan İslam Kültür Merkezi etrafında yaşanan tartışma tam da bu noktada önem kazanıyor.

Perussuomalaiset siyasetçilerinden Vilhelm Junnila, projenin durdurulmasını isterken yabancı finansman, siyasi İslam ve paralel toplum oluşumu risklerini gündeme getiriyor. Perussuomalaiset milletvekili Avrupa Parlamentosu üyesi Sebastian Tynkkynen ise Avrupa genelinde cami ve İslam merkezlerinin genişlemesini durdurmaya yönelik bir girişimde bulunuyor.

Elbette yabancı finansman sorgulanabilir. Dini eğitim faaliyetleri incelenebilir. Her türlü ideolojik yapılanmanın demokratik hukuk düzenine uygunluğu denetlenebilir.

Fakat burada sorulması gereken temel soru şu:

Bu sorunların çözümü camileri ve İslami kurumları engellemek midir, yoksa onları yasal, şeffaf ve denetlenebilir hale getirmek midir?

Ben ikinci yaklaşımın hem daha gerçekçi hem de Finlandiya’nın demokratik değerleriyle daha uyumlu olduğunu düşünüyorum.

Yasaklamak ihtiyacı ortadan kaldırmaz

Müslümanlar inançları gereği dini hayatlarına bağlı insanlardır. Camiye gitmek, çocuklarına Kur’an öğretmek, dini bayramları kutlamak ve kendi topluluklarıyla dayanışma içinde olmak Müslümanlar için büyük önem taşımaktadır.

Bir belediye veya siyasetçi bu ihtiyaçları ortadan kaldırabileceğini düşünüyorsa toplumsal gerçekliği yanlış okuyor demektir.

Cami yapılmasına izin vermemek, dini eğitime duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmaz. İslami derneklerin faaliyet alanlarını daraltmak, insanların bir araya gelme arzusunu yok etmez. Aksine, yasal ve görünür alanların daraltılması, bazı faaliyetlerin kayıt dışına çıkmasına neden olabilir.

İşte asıl üzerinde düşünülmesi gereken tehlike budur.

İnsanları yasal, açık ve denetlenebilir kurumların dışına iterseniz, onların yerine hangi yapıların geçeceğini kontrol etme imkanınızı da zayıflatırsınız.

Radikalleşmeyle mücadele etmek isteyen bir devletin, meşru dini kurumları güçlendirmesi ve bu kurumların demokratik toplumla bağlarını geliştirmesi gerekir.

Görünür cami, denetlenebilir kurum demektir

Bir caminin kapısının açık olması, yöneticilerinin belli olması, gelir ve giderlerinin kayıt altında tutulması, eğitim faaliyetlerinin incelenebilmesi ve gerektiğinde kamu kurumlarıyla iş birliği yapması önemlidir.

Bunlar güvenlik ve toplumsal uyum açısından avantajdır.

Finlandiya’da İslami derneklerin, camilerin, din eğitimi kurumlarının, gençlik merkezlerinin ve kültürel faaliyetlerin yasal zeminde gelişmesine izin verilmelidir.

Bunun karşılığında da bütün kurumlar için geçerli olan şeffaflık ve denetim kuralları uygulanmalıdır.

Kim finansman sağlıyor? Paralar nereden geliyor? Eğitim programlarını kim hazırlıyor? Çocuklara hangi değerler öğretiliyor? Kurumların yöneticileri kimler? Her türlü dinî kurum için sorulabilecek meşru sorular bunlardır.

Ancak bu sorular yalnızca Müslüman kurumlarına yöneltilmemelidir. Aynı ölçütler Hristiyan kuruluşları, diğer dini topluluklar ve yabancı devletlerle bağlantılı bütün kurumlar için de geçerli olmalıdır.

Diyanet de bu tartışmanın dışında tutulmamalı

Türkiye Cumhuriyeti Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Avrupa’daki faaliyetleri de bu çerçevede ele alınmalıdır. Diyanet’in Finlandiya’daki faaliyetleri, din görevlileri, eğitim programları, finansman kaynakları ve kurumsal ilişkileri şeffaflık bakımından incelenebilir.

Diyanet’e de diğer bütün kurumlara uygulanan hukuk ve şeffaflık standartları uygulanmalıdır. Ne ayrıcalık tanınmalı ne de yalnızca Türkiye bağlantısı nedeniyle peşin hüküm verilmelidir.

İslam’ı eleştirmek başka, Müslümanların haklarını kısıtlamak başka

Sebastian Tynkkynen’in geçmişteki açıklamaları da bu tartışmanın neden hassas olduğunu gösteriyor.

Tynkkynen, 2017 yılında İslam’ın Finlandiya’dan çıkarılması ve Müslümanların ülkeden gönderilmesi yönündeki Facebook paylaşımları nedeniyle halk grubuna karşı kışkırtma ve dini barışı bozma suçlarından mahküm edilmişti.

Bir siyasetçi İslam’ın bazı yorumlarını, dini kurumların faaliyetlerini veya siyasi İslam’ı eleştirebilir. Bu demokratik tartışmanın parçasıdır.

Fakat bir dinin mensuplarını topluca hedef almak veya dini kimlikleri nedeniyle insanların ülkede bulunma haklarını sorgulamak farklı bir meseledir.

Junnila’nın Turku’daki proje hakkındaki endişeleri de somut veriler üzerinden tartışılmalıdır. Finansman belirsizliği varsa açıklığa kavuşturulmalı, eğitim programları incelenmeli ve hukuka aykırı faaliyetler varsa gerekli işlemler yapılmalıdır.

Ancak bütün bu gerekçeler, Müslümanların ibadethane kurma hakkını peşinen ortadan kaldırmamalıdır.

Finlandiya’nın ihtiyacı daha fazla güven, daha az dışlanmadır

Finlandiya’nın toplumsal barışını korumak istiyorsak Müslüman vatandaşları ve burada yaşayan diğer Müslümanları toplumun dışına itmemeliyiz. Onları görünür, yasal ve demokratik kurumların içinde tutmalıyız.

Çünkü toplumla bağ kurabilen, kamu kurumlarıyla iletişim içinde olan, mali yapısı şeffaf, eğitim faaliyetleri denetlenebilen bir dini kuruluş; kayıt dışı ve kapalı bir yapılanmaya kıyasla kamu açısından çok daha sağlıklı bir muhataptır.

Bu, radikalleşme riskinin kendiliğinden ortadan kalkacağı anlamına gelmez. Ancak risklerle mücadele için daha güçlü bir hukuki ve toplumsal zemin oluşturur.

Turku’daki cami meselesi bu nedenle yalnızca Müslümanların meselesi değildir. Finlandiya’nın nasıl bir demokrasi olmak istediğinin de göstergesidir.

İnanç özgürlüğünü gerçekten savunuyorsak bu özgürlüğü yalnızca çoğunluğun hoşuna giden inançlar için değil, azınlıkların inançları için de savunmalıyız.

İslam’ı yasaklamak çözüm değildir. İslami kurumları görünür kılmak, hukuka bağlamak, şeffaflaştırmak ve denetlemek çözümdür.

Finlandiya’nın ihtiyacı korku üzerinden siyaset yapmak değil, toplumsal gerçekliği akılcı biçimde yönetmektir.

Tarkan Tekten HaberFin Genel Yayın Yönetmeni