Finlandiya ile Rusya Arasında Neler Oluyor? Duvardaki Tüfek Patlar mı?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Finlandiya, Rusya’nın Ukrayna ile savaşı devam ettiği sürece Rus buz hokeyi oyuncularının ülkeye gelmesinden yana değil.

Dışişleri Bakanı Elina Valtonen ve Cumhurbaşkanı Aleksandır Stubb, bu konuda tavırlarını açıkça ortaya koydular.

Mesele, 2027 Dünya Buz Hokeyi Şampiyonaları’na Rusya’nın yeniden katılabilmesinin önünü açan Uluslararası Spor Tahkim Mahkemesi kararıyla başladı.

Valtonen, savaş devam ettiği takdirde Rus sporcuların gelecek yıl Finlandiya’ya gelmemesi gerektiğini söyledi. Stubb ise mahkemenin Rusya’nın uluslararası buz hokeyine dönüşüne ilişkin kararına karşı çıktı.

Henüz bütün Rus hokeycilere yönelik yeni bir genel vize yasağı ilan edilmiş değil. Ancak Finlandiya’nın siyasi tutumu ortada.

Peki, bu tepkinin arkasında yalnızca Ukrayna savaşı mı var?

Bence hayır.

İsterseniz biraz geriye gidelim. Ama önce bu sabahın haberine bakalım.

Finlandiya’nın kuzeyinde, sabaha karşı büyük bir yangın!

Bugün, 6 Kasım Cuma sabahına karşı saat 01.40 civarında, Kuzey Finlandiya’nın Tyrnävä bölgesinde büyük bir yangın çıktı.

Yangın, toplam yaklaşık 4 bin metrekarelik dört bitişik patates deposunu sardı. İçeride 4 milyon 200 bin kilo civarında patates ve ayıklama makineleri bulunuyordu.

Milyonlarca euroluk zarar söz konusu.

Şimdi, ne ilgisi var demeyin hemen!

Acele etmeyin, anlatmaya çalışacağım.

Finlandiya’nın en önemli özelliklerinden biri, olağanüstü durumlara hazırlıklı olmasıdır.

Savaş, doğal afet, büyük elektrik kesintileri veya başka bir kriz…

Bu ülke yıllardır bunların hazırlığını yapıyor.

Helsinki’nin altı adeta köstebek yuvası gibi. Yeraltı sığınakları, tüneller, korunma merkezleri…

Yalnızca Helsinki’de yaklaşık 5.500 sığınak ve 900 bin kişilik korunma kapasitesi bulunuyor.

Ülke genelinde ise yaklaşık 50.500 sığınaktan söz ediyoruz.

Üstelik mesele yalnızca insanların saklanacağı yerler değil. Gıda üretiminin, enerji dağıtımının, ilaçların ve temel ihtiyaçların kriz zamanlarında da karşılanabilmesi için özel bir hazırlık sistemi var.

İşte bu nedenle kuzeyde milyonlarca kilo patatesin bulunduğu bir tesisin yanması da dikkatimi çekti.

Ancak şunu hemen belirteyim: Yangının çıktığı tesisin devletin stratejik gıda rezervlerinden biri olduğuna ilişkin elimizde bilgi yok. Bildiğimiz kadarıyla ticari bir patates depolama ve paketleme tesisi.

Yangının nedeni de henüz açıklanmadı.

Bir elektrik arızası mı, teknik bir sorun mu, yoksa başka bir sebep mi?

Bilmiyoruz.

Dolayısıyla bunu şimdiden bir sabotaj olarak değerlendirmek doğru olmaz.

Ama Finlandiya’nın son yıllarda karşı karşıya kaldığı olayları yan yana koyunca insan ister istemez başka sorular da sormaya başlıyor.

Gelelim Finlandiya–Rusya sınırına…

Hatırlarsınız, 2023 yılında Finlandiya’nın doğu sınırında bir göçmen krizi yaşandı.

Finlandiya yetkililerine göre Rusya tarafından yönlendirilen veya sınır geçişleri kolaylaştırılan üçüncü ülke vatandaşları, Finlandiya sınır kapılarına gelmeye başlamıştı.

Önce dört sınır kapısı kapatıldı. Ardından diğerleri…

Sonunda Rusya ile Finlandiya arasındaki kara sınır kapılarının tamamı kapatıldı.

Bugün de kapalılar.

Bir zamanlar Finlandiya’dan Rusya’ya otomobille gidip gelmek günlük hayatın sıradan bir parçasıydı.

Şimdi ise sınırın öteki tarafına geçmek bile başlı başına mesele haline geldi.

Sonra GPS karıştırmaları başladı.

Özellikle Rusya sınırına yakın bölgelerde uçakların, gemilerin ve başka navigasyon sistemlerinin GPS sinyallerinde ciddi bozulmalar yaşandı.

Finlandiya’nın ulaştırma ve iletişim kurumu Traficom, bu sinyal müdahalelerinin Rusya topraklarından kaynaklandığını resmen açıkladı.

Rusya’nın kendi askeri ve kritik tesislerini korumak amacıyla yaptığı elektronik karıştırmaların Finlandiya’ya kadar ulaştığı belirtiliyor.

Düşünebiliyor musunuz?

Bir uçak havada, bir gemi denizde… Kullandığı navigasyon sistemi bir anda güvenilirliğini kaybedebiliyor.

Üstelik bu artık yalnızca varsayım değil. Resmi ölçümlerle doğrulanmış bir durum.

Peki, denizaltındaki kablolara ne demeli?

Daha dün, 5 Kasım’da Helsinki Mahkemesi önemli bir karar verdi.

Fitburg adlı yük gemisinin Rus kaptanı, 3 yıl 6 ay; Azerbaycanlı lostromosu ise 2 yıl 10 ay hapis cezasına çarptırıldı.

Mahkemeye göre geminin çapası deniz tabanında yaklaşık 130 kilometre sürüklenmiş, iki haberleşme kablosuna zarar vermiş ve başka kablolarla bir doğalgaz hattını da tehlikeye atmıştı.

Mahkeme, eylemin toplumun önemli işlevlerine ciddi zarar verme amacı taşıdığına hükmetti.

Karar henüz kesinleşmiş değil.

Bir de Eagle S adlı petrol tankeri var.

2024 yılının Noel gününde Finlandiya ile Estonya arasındaki Estlink 2 elektrik kablosu ve haberleşme hatları zarar görmüştü.

Bu geminin mürettebatı hakkındaki dava da devam ediyor.

Şimdi insan sormadan edemiyor.

Bu kadar ağır çapalar neden kilometrelerce denizin dibinde sürüklenir?

Bunlar yalnızca denizcilik kazaları mı, yoksa başka amaçlar da olabilir mi?

En önemlisi, bunlar kimin işine yarıyor?

Elbette her kablo hasarını doğrudan Rus devletine bağlayamayız. Bunun için somut delil gerekir. Ancak bazı olaylarda mahkemelerin artık kasıtlı sabotaj sonucuna varmış olması da göz ardı edilemez.

Burada bir başka olayı da hatırlatmak istiyorum.

2022 yılında Baltık Denizi’nde, Rusya’dan Almanya’ya doğalgaz taşıyan Nord Stream boru hatları patlatılmıştı.

Başlangıçta Rusya’nın sorumlu olabileceği yönünde birçok iddia ortaya atıldı.

Ancak Alman savcılığının sonraki soruşturması Ukrayna vatandaşlarından oluşan bir gruba yöneldi. 2026 yılında bazı şüpheliler hakkında tutuklama ve dava işlemleri de yapıldı.

Bu gelişmeler, ilk ortaya atılan suçlamaların ne kadar dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.

Yine de saldırının bütün yönlerinin ve arkasındaki olası devlet bağlantılarının kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla açıklığa kavuştuğunu söyleyemeyiz.

Demek istediğim şu:

Bir olay yaşandığında hemen bir ülkeyi suçlamak kolay. Ama hukukta ve gazetecilikte önemli olan şüphe değil, delildir.

Gelelim havadan gelen tehlikelere…

Bu yılın ilkbaharında Ukrayna’ya ait dört askeri dron Finlandiya topraklarına düştü.

Finlandiya polisi ve Sınır Muhafızları olayları araştırdı.

Eylül ayında açıklanan soruşturma sonuçlarına göre dronların Ukrayna kaynaklı olduğu doğrulandı. Finlandiya’ya yönelmelerinde elektronik navigasyon karıştırmaları ve hava koşullarının etkili olduğu değerlendirildi.

Ukrayna da olay nedeniyle Finlandiya’dan özür diledi.

Yani Ukrayna savaşının etkileri artık Finlandiya’nın topraklarına kadar ulaşmış durumda.

Almanya ve Danimarka’daki havaalanları çevresinde görüldüğü bildirilen şüpheli dronları da unutmayalım.

Ancak burada da bütün olayların Rusya tarafından gerçekleştirildiğini gösteren kesin kanıtlar bulunmuyor. Hatta Kopenhag Havalimanı’ndaki 2025 tarihli olayın soruşturmasında, görülen cisimlerin gerçekten dron olduğu bile kesinleştirilemedi.

Bir de Avrupa’nın marketlerindeki buzdolaplarına bakın!

Geçtiğimiz haftalarda Fransa’da bazı marketlerin soğutma sistemlerine siber saldırılar düzenlendi.

Buzdolaplarının sıcaklıkları uzaktan değiştirildi, bazı yerlerde 50 dereceye kadar yükseldi. Çok miktarda gıda kullanılamaz hale geldi.

Benzer olağandışı sıcaklık sorunları Finlandiya’daki bazı Kesko mağazalarında da araştırılıyor.

Artık savaş veya sabotaj denildiğinde yalnızca tanklar, uçaklar ve bombalar akla gelmemeli.

Bir bilgisayar üzerinden marketin soğutma sistemine müdahale etmek de ekonomik zarar yaratabiliyor.

Ama bu saldırıların arkasında kimin bulunduğu henüz belirlenmiş değil.

Her siber saldırıyı otomatik olarak Rusya’nın üzerine yazmak da doğru değil.

Peki, Finlandiya’nın Rus şirketlerine ve Rus vatandaşlarına yönelik aldığı kararlar?

Bir zamanlar Finlandiya’nın en tanınmış akaryakıt şirketlerinden biri olan Teboil’i hatırlayın.

Rus petrol şirketi Lukoil’in sahip olduğu Teboil, yaptırımların ardından ciddi sıkıntılar yaşadı.

Akaryakıt sevkiyatları aksadı, ödeme sistemleri sorun yaşadı, istasyonlar kapanmaya başladı.

Finlandiya’da Rus sermayesinin ne kadar zor bir dönemden geçtiğinin somut örneklerinden biri.

Bir de gayrimenkul meselesi var.

Finlandiya, 15 Temmuz 2025’ten itibaren Rusya ve Belarus vatandaşlarının doğrudan taşınmaz edinimine ciddi sınırlamalar getirdi. Bazı oturum izni sahipleri gibi istisnalar bulunuyor.

Eskiden Rus vatandaşlarının Finlandiya’da arsa, yazlık veya başka mülkler satın alması oldukça yaygındı.

Şimdi ise konu ulusal güvenlik meselesi haline geldi.

Bütün bunları yan yana koyduğumuzda ilişkilerin nasıl değiştiğini görmek zor değil.

Ama burada benim özellikle üzerinde durmak istediğim başka bir mesele var.

Finlandiya’da yaşayan Rus kökenli insanları nereye koyacağız?

Finlandiya İstatistik Kurumunun verilerine göre 2025 sonunda ülkede ana dili Rusça olan yaklaşık 103 bin insan yaşıyordu.

Bu insanların arasında Finlandiya vatandaşları da var, yıllardır burada yaşayan aileler de.

Kimileri Putin’in politikalarını destekliyor olabilir. Kimileri ise tam tersine, Rusya’daki yönetimden uzaklaşmak için Finlandiya’ya gelmiş olabilir.

Bu insanları aynı kefeye koymak ne kadar doğru?

Bir ülkenin devlet politikalarıyla o ülkenin insanlarını birbirinden ayırmak zorundayız.

Öte yandan, Avrupa’ya yasal yollarla gelen veya burada yaşayan herhangi bir kişinin yabancı bir istihbarat servisi adına çalışıp çalışmadığını tespit etmek de güvenlik kurumlarının işidir.

Her Rus vatandaşı potansiyel sabotajcı değildir. Ama hiçbir ülke de kendi güvenliğini yalnızca insanların iyi niyetine bırakamaz.

Asıl mesele, hukukun ve güvenliğin bu dengeyi nasıl koruyacağıdır.

Ve gelelim en tehlikeli konuya: Nükleer silahlar!

Rusya son yıllarda Avrupa’ya yönelik nükleer tehditlerini defalarca gündeme getirdi.

En son 30 Eylül’de Moskova, Kaliningrad’ın NATO tarafından abluka altına alınması halinde nükleer silahlar dahil bütün imkânlarını kullanabileceğini bildirdi.

NATO ise bu tehditleri reddetti ve Rusya’ya nükleer tehditlerini sonlandırması çağrısında bulundu.

Benim asıl endişem de burada başlıyor.

Bir tarafta NATO, diğer tarafta Rusya.

Aralarında zaten Ukrayna’da devam eden büyük bir savaş var.

Denizaltında kablolar kopuyor, hava sahalarında dronlar görülüyor, GPS sistemleri karıştırılıyor, sınırlar kapanıyor…

Bunların her biri tek başına sınırlı bir olay olabilir.

Ancak bir gün yanlış değerlendirilen bir olayın, karşılıklı suçlamaların veya askeri bir hesap hatasının daha büyük bir çatışmaya dönüşmeyeceğinin garantisi var mı?

Hani Çehov’un tiyatroyla ilgili meşhur bir sözü vardır ya…

Bir oyunun başında duvarda asılı bir tüfek görüyorsanız, o tüfek oyunun ilerleyen bölümünde mutlaka patlamalıdır.

Elbette bu, tiyatroya ait bir anlatım kuralı.

Ama bugün Avrupa’nın duvarında gerçekten çok sayıda silah asılı.

Üstelik bazılarının başlığında nükleer yazıyor.

Ben isterim ki bu silahlar hiçbir zaman kullanılmasın.

Çünkü nükleer silahı ilk kullanan ülke de karşı taraftan gelebilecek misillemenin ve kontrolden çıkabilecek bir savaşın korkunç sonuçlarını göze almış olacaktır.

Böyle bir savaşın gerçek kazananı olmaz.

Finlandiya’da 36 yıldır yaşıyorum.

Rusya ile ilişkilerin bir zamanlar ne kadar farklı olduğunu da gördüm. Sınırların açık olduğu, ticaretin yapıldığı, turistlerin gelip gittiği dönemleri hatırlıyorum.

Şimdi ise Finlandiya NATO üyesi. Rusya ile sınırlar kapalı. Karşılıklı güvensizlik giderek büyümüş durumda.

Hani ayıyla aynı yatağa girilmez derler ya…

Ama Finlandiya’nın önündeki gerçek şu:

Komşularımızı değiştiremeyiz. Ancak onlarla nasıl yaşayacağımızı belirleyen siyaseti, diplomasiyi ve güvenlik anlayışını değiştirmek mümkündür.

Umarım bir gün Rusya’da ve Avrupa’da ilişkiler yeniden normalleşir, bu savaş sona erer.

Çünkü ben Finlandiya’nın kuzeyindeki bir patates deposunun yangınını bile Rusya ile ilişkilendirmek zorunda hissettiğimiz bir Avrupa’da yaşamak istemiyorum.

Asıl tehlike belki de budur: İnsanların artık sıradan bir kazaya bile şüpheyle bakmaya başlaması.

Umarım Avrupa’nın duvarında asılı duran o tüfek hiçbir zaman patlamaz.

Abdullah Bilal Dalkılıç HaberFin Haber Müdürü