Finlandiya’nın vergi kültürü ve şeffaflık geleneği

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Son yıllarda Finlandiya’ya hem göçmen olarak hem de iltica statüsüyle çok sayıda Türkçe konuşan insan geldi. Finlandiya’daki yaşam, iş kurma süreçleri ve özellikle vergi sistemi yeni gelenlerin en çok merak ettiği konuların başında geliyor. Ben de bu merakın doğal olduğunu düşünüyorum; çünkü burada sadece maaşlı çalışmaya bağlı kalmak istemeyen, girişim ruhunu canlandırıp kendi işini kuran birçok insanla tanıştım ve dinledim.
Küçük ölçekli girişimcilik bazen avantajlı olmayabilir; ama büyük yatırımcı olmak da kendi çapında ciddi riskler taşıyor. Dün Yle1’de yayımlanan haberde Finlandiya genelindeki tüm vergi mükelleflerinin geçen yıl ne kadar vergi ödediği tek tek anlatıldı ve her yıl olduğu gibi en çok kazananlar listesi paylaşıldı. Listenin başında bu yıl da büyük farkla genç yatırımcı Miki Kuusi vardı; kendi firmasından yaklaşık 81 milyon euro gelir elde etmiş.
Ama konumuz kimlerin ne kadar kazandığı değil. Biz Finlandiya’nın vergide şeffaflık kültürünü, vergi türlerini ve bu sistemin neden bu kadar iyi çalıştığını konuşacağız.
Finlandiya neden vergisini bu kadar açık şekilde paylaşıyor?
Finlandiya yüksek yaşam standartlarına sahip bir ülke. Nüfusa oranla bakıldığında Avrupa’nın en yoğun küçük girişimci oranı da burada. Yani ülke, refah sisteminin tamamını vergilerle finanse ediyor.
Bu nedenle:
Kim ne kadar kazanmış,
Ne kadar vergi ödemiş,
Gelir maaştan mı (ansio­tulo), sermayeden mi (pääoma­tulo),
Hangi borcu var, bankaya ne kadar faiz ödemiş…
Hepsi şeffaf ve herkes tarafından görülebilir.
Bu Finlandiya’nın demokrasi kültürünün temel taşlarından biridir.
Burada bazı üçüncü dünya ülkelerinde olduğu gibi “örtülü ödenek” tarzı gizli harcama kalemleri yoktur. Her kuruşun nereye gittiği hesaplanır ve gerektiğinde sorulur, sorgulanır.

Vergi Bildirimi Nasıl İşler?

Her yıl bahar aylarında Finlandiya Vergi Dairesi (Vero) tarafından herkesin kendi adına hazırlanmış bir vergi bildirimi posta veya e-posta yoluyla gelir. Bu bildirimin içinde:
O yılki tüm kazançlar
Maaş ve ek gelirler (ansio­tulot)
Sermaye gelirleri (pääoma­tulot)
Banka kredileri ve ödenen faizler
Araba, ev, arsa gibi tüm varlıklar
Ödenen vergiler ve yıl sonunda çıkacak fark hesapları hepsi ayrı ayrı yazılır.
Eğer yıl içinde fazla vergi ödemişseniz, devlet hesabınızı kontrol eder ve genellikle yılbaşından önce veya yaz tatili başlamadan paranızı geri verir.
Eğer eksik vergi ödenmişse, sistem size taksitli bir ödeme planı çıkarır ve genellikle sonraki yılın ortalarında bu tutarı ödemeniz istenir.
Yani kimsenin “haberim yoktu” deme imkânı yoktur; çünkü sistem her şeyi en ince ayrıntısına kadar kayıt altına alır ve vatandaşına bildirir.

Peki Ansio­tulo ve Pääoma­tulo nedir?

Bir sonraki yazımda bunları ayrıntılı şekilde ele alacağız. Ancak kısaca:
Ansio­tulo: Maaş, emekli maaşı, iş geliri gibi çalışarak elde edilen kazanç
Pääoma­tulo: Kira, hisse, faiz gibi sermayeden elde edilen gelir
Finlandiya’nın adalet ve şeffaflık üzerine kurulu vergi sistemi, işte bu ayrım sayesinde net bir yapıya sahip.

Abdullah Bilal Dalkilc HaberFin Editöru