Grönland tartışılırken, Finlandiya nerede duruyor?

1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Grönland meselesi, ilk bakışta Finlandiya’yı ilgilendirmiyor gibi görünebilir. Haritaya uzaktan bakan biri için bu, Danimarka ile Grönland arasında geçen, Amerika’nın zaman zaman karıştırdığı bir konu gibi durur. Oysa işin aslı öyle değil. Bugün Grönland konuşuluyorsa, aslında tüm Arktik konuşuluyor. Ve Arktik konuşulurken, Finlandiya bu tablonun dışında kalmıyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın ilk kez başkan seçildiği dönemde Grönland’ı “satın almak” istemesi, o günlerde çoğu kişiye bir şaka gibi gelmişti. Ama bugün yaşananlara baktığımızda, bu çıkışın bir şaka değil, bir niyet beyanı olduğu daha net görülüyor. Dünya düzeni değişiyor ve bu değişim, artık diplomatik nezaketle değil, açık güç gösterileriyle ilerliyor.

Trump Nobel Barış Ödülü’nü hak ediyor mu?

Orta Doğu’da yaşananlar, İsrail-Filistin savaşıyla başlayan ve bölgeyi tamamen kontrol altına alma noktasına gelen süreç; İran’a yönelik saldırılar, Somaliland’ın tanınması, Venezuela örneğinde olduğu gibi devlet başkanlarının uluslararası hukuk hiçe sayılarak hedef alınması… Kanada’nın ABD’nin 53. eyaleti olarak anılması, Meksika Körfezi’nin adının değiştirilmesi ve ardından yeniden Grönland’ın işaret edilmesi… Tüm bunlar bize şunu söylüyor: Dünya artık daha sert bir döneme girdi.

Biz Trump’tan savaşları bitirmesini beklerken, hatta Nobel Barış Ödülü hayalleri konuşulurken, ortaya çıkan tablo bizim bildik atasözünü hatırlatıyor: Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu.

Büyük askerî ve ekonomik güce sahip ülkeler, hem Orta Doğu’da hem de kuzeyde, Arktik’te etki alanlarını genişletiyor. Avrupa ise yaşlanmış bir kıta gibi; çok konuşuyor ama yavaş hareket ediyor. İşte tam bu noktada Finlandiya’nın durduğu yer önem kazanıyor.

Arktik mücadelede Finlandiya da rol üstlendi

Finlandiya’nın ABD’ye 11 adet buz kıran satmış olması, artık sıradan bir ticari detay olarak görülemez. Bu buz kıranlar, sadece gemi değil; yol açan araçlar. Buzları yararak açılan her rota, aslında yeni bir hâkimiyet alanının da kapısını aralıyor. Grönland ve çevresindeki buzların erimesi bile beklenmeden yapılan bu hamle, Arktik’in geleceğinin ne kadar ciddiye alındığını gösteriyor.

Finlandiya yıllardır sessiz, temkinli ve kurallara bağlı bir ülke olarak bilinir. NATO üyeliğiyle birlikte güvenlik politikasında önemli bir eşik aşıldı. Şimdi ise buz kıranlar üzerinden Finlandiya, Arktik’te sessiz ama kritik bir rol üstlenmiş durumda. Soru şu: Finlandiya bu oyunda sadece teknik bir aktör mü, yoksa büyük güçlerin yolunu açan bir ülke mi?

Grönland Danimarkalı değildir

Grönland açısından bakıldığında ise tablo daha da karmaşık. Ada halkı için yaşananlar yalnızca bir tehdit değil, aynı zamanda Danimarka’dan kopuş için bir fırsat olarak da görülüyor. 1953’e kadar sömürge olan Grönland’ın hafızasında bu geçmiş hâlâ çok canlı. 2009’da gelen özerklik önemliydi, ancak dış politika ve güvenlik hâlâ Danimarka’nın elinde.

Danimarka Başbakanı’nın “Grönland Danimarkalı değildir” sözü elbette önemli. Ama güç dengeleri değişirken söylenen bu sözlerin, Grönlandlılar için ne kadar güven verici olduğu tartışmalı. Çünkü büyük güçler masaya oturduğunda, küçük halkların kaderi çoğu zaman o masada belirleniyor.

Bugün Grönland konuşulurken, aslında Finlandiya da konuşuluyor. Buz kıranlar, haritalar, yeni rotalar ve açılan yollar… Finlandiya bu sürecin tam kenarında değil; tam içindedir.

Belki de artık şu soruyu daha yüksek sesle sormanın zamanı geldi:
Finlandiya bu yeni dünyada sadece yol açan bir ülke mi olacak, yoksa kendi yönünü de çizebilecek mi?

Abdullah Bilal Dalkılıç HaberFin Editöru

Fotoğraf: presidentti.fi